Büyük bir endüstriyel kaza durumu için yeni bir güvenlik analizi geliştirilerek çevresel etki değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURİ BİNGÖL

Danışman: EKMEKÇİ İSMAİL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma kapsamında, "Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik" kapsamınca yüksek miktarlarda tehlikeli madde depoladığından "Üst Seviyeli Kuruluş" grubunda bulunan, İstanbul, Avrupa yakasında yerleşim yerinin içinde kalmış çok büyük bir akaryakıt depolama ve dağıtım tesisinde, "yangın-patlama" risklerine neden olabilecek tehlikelerin tepsiti ile risklerin analizlerinin, çalışan-kentli sağlık ve güvenliğini derinden etkileyecek kaza senaryoları modellemeler yapılmak suretiyle araştırılmıştır. Bu amaca yönelik olarak, örnek tesis üzerinde çeşitli modelleme yazılımları kullanılarak, fonksiyonel güvenlik kavramları üzerinden oluşabilecek büyük bir kaza senaryosu çalışılmış aynı zamanda yazılımların yetkinliği tartışılmıştır. Çalışmanın ana yaklaşımı içinde örnek tesis içindeki depolama tankları kritik ekipman olarak değerlendirilerek. HAZOP çalışması ile benzin tankında riskler ele alınmış, devamında koruma katmaları analizi (LOPA) ile bütünleştirilerek kantitatif analizlere gidilmiş ve kritik noktalar tespit edilerek yangın ve patlama gibi büyük kazalara yol açabilecek senaryolar belirlenmiştir. Belirlenen senaryolar üzerinde kantitatif analizler ve Phast yazılımı ile modellemeler yapılmış, bu senaryoların etki alanları ortaya çıkarılmıştır. Başlatıcı bir olası kaza sonrası oluşabilecek domino etkisi ele alınarak, coğrafi bilgi sistemi (GIS) üzerinden ortaya konulmuştur. Sonuç olarak bu gibi tesislerdeki olasılığı çok düşük ama şiddeti büyük kazaların çok uzak mesafeleri etkileyebileceği ortaya çıkarılmıştır. Bu gibi tesisler için alınması gereken önlemlerin; tesisin kendi içyapısı, komşu kuruluşlar, yerel ve merkezi yönetimler ile bir bütün içinde alınmasının zorunluluğu kanıtlanmış olup, bu bağlamda öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır.