Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine bireysel başvuruda iç hukuk yollarının tüketilmesi ve Türkiye uygulaması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Hukuk Pr., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Muhammed Sami Alevcan
Danışman: Abdülkadir Akıl
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan hakları İkinci Dünya Savaşı öncesinde ağırlıklı olarak Batılı ülkelere özgü bir kavram olarak algılanmaktaydı. Savaşın getirdiği büyük yıkım ve acıların yalnız yaşanan ülke özelinde değil dünya çapında yara açmasıyla birlikte insan haklarının evrensel olduğu genel kabul halini almıştır. Başta Birleşmiş Milletler ardından ise Avrupa Konseyi'nin çalışmaları ile devletlerin insan hakkı ihlallerine karşı gidilebilecek uluslararası çözüm yolları oluşturulmuştur. İşte bu uluslararası çözüm yollarından en önemli kabul edilenlerden biri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesidir. Diğer uluslararası çözüm yolları gibi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru yolu da ikincil niteliktedir. Bu ikincil niteliğinin bir sonucu olarak Mahkemeye başvuru yapılmasından önce iç hukuk yollarının tüketilmiş olması, başvurunun kabul edilebilme şartları arasında en önemli ve en sık görülen başvuru reddi sebebidir. Bu sebeple işbu çalışmada; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan bireysel başvuruların ret sebeplerinin başında gelen kabul edilebilirlik kriterleri, ve kabul edilebilirlik kriterleri arasında en çok ret sebebine konu olan iç hukuk yollarının tüketilmesi şartı konu edilmiştir. Çalışma, bireysel başvuruların bu sebeple reddedilme oranını azaltmaya katkı sunma amacını taşımaktadır. Konu açıklanırken mahkeme içtihatlarına sıkça yer verilmiş ve ilgili konulara da değinilmiştir. Çalışmamız kapsamında temel olarak; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine bireysel başvuruda iç hukuk yollarının tüketilmesi şartı, bu şartın istisnai koşulları, AİHM'nin bu koşulları değerlendirme kriterleri, Türkiye uygulaması ve mahkeme kararları kapsamlı olarak ele alınmıştır. İç hukuk yollarında etkin bir iç hukuk yolu olmaması halinde AYM'ye başvuru yolu tüketilmeksizin de AİHM'e bireysel başvuruda bulunulabileceği değerlendirilmiştir.