İşletme başarısızlığının tahmininde finansal sıkıntının belirleyicileri: borsa istanbul şirketleri üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Finans Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSUN ATMIŞDÖRTOĞLU
Danışman: Ali Osman Gürbüz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İşletme başarısızlığı ile ilişkilendirilen finansal sıkıntı kavramı, şirketin vadesi gelmiş yükümlülüklerini yerine getirmesinde yaşanılan güçlük, ödeme aczine düşmeden önce zarar edilen düşük nakit akışı durumu olarak tanımlanmaktadır. İşletmelerin finansal yükümlülüklerini yerine getirebilir durumda oluşu ile yükümlülüklerini yerine getiremez durumda oluşu arasındaki bir noktada finansal sıkıntı ile karşılaşılmaktadır. Şirketin ödeme gücündeki azalmayla birlikte işletmeyi zarara uğratan hatta iflas sürecine taşıyan finansal sıkıntı maliyetleri ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, işletme başarısızlığının tahmini ve dolaylı finansal sıkıntı maliyetlerinin belirleyicileri, BİST bünyesindeki halka açık şirketler üzerinden aşamalı analizlerle araştırılmaktadır. 2010-2022 dönem aralığını kapsayan en güncel tarihli veri seti ile yapılan analizlerde, sektörel ayrım gözetmeksizin 235 şirket, 35 farklı finansal rasyo ve yaklaşık 107.000 veriden oluşan geniş bir örneklem kullanılmakta, 4 farklı başarısızlık modeli için yaklaşık 428.000 verinin analizi gerçekleşmektedir. Araştırmanın ilk bölümü, Altman, Springate, Zmijewski ve Tez tahmin modelleri ile yapılan işletme başarısızlığı analizlerinden oluşmakta, bu araştırma özelinde üretilen Tez tahmin yöntemi alternatif olarak literatüre sunulmaktadır. Araştırmanın ikinci bölümünde, dolaylı finansal sıkıntı maliyetlerinin belirleyicileri Panel Logit Regresyon ile analiz edilmektedir. Başarısızlık modellerinin tahmin yeteneklerinin de karşılaştırıldığı çalışmada, finansal sıkıntının belirleyicilerine yönelik elde edilen ekonometrik bulgular sonuçlar bölümünde yorumlanmaktadır. Araştırmanın sonucunda, kaldıraç, toplam borçlar, kısa vadeli borçlar ve işletme sermayesinde yaşanacak değişimlerin finansal sıkıntı olasılığını artırıcı yönde etkileri olduğu belirlenmiştir. Gelişmekte olan piyasalar özelinde elde edilen sonuçlar, finansal sıkıntıya karşı kırılganlıkların belirlenmesini, hedeflenmiş müdahaleler konusunda yöneticiler, yatırımcılar ve politika yapıcılar için pratik içgörüler sağlamayı amaçlamaktadır. Araştırma, kapsamlı yönleri, güncel ve yenilikçi yaklaşımıyla mevcut çalışmalardan farklı özellikler taşıyarak ulusal literatüre de katkılar sağlamaktadır.