Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Medya Ve İletişim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ÖZDEMİR
Danışman: Füsun Alver
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dijital sosyal ağlar, gündelik yaşamın inşasında gerçekleşen iletişimsel eylemlerin ve pratiklerin yeniden üretildiği sosyalleşme araçlarıdır. Bireysel ve kolektif özelliklere sahip olan bu ağlarda içerik üreticisi ve tüketicisi konumunda bulunan bireyler, toplumsal pratikleri eyleyen güce sahip faillerdir. Toplumsal failler, toplumsal sınıf habituslarını ilişkisel bir biçimde dijital sosyal ağlarda başkalarıyla etkileşime girerek değiştirmekte, dönüştürmektedir. Youtube, dijital sosyal ağlar arasında toplumsal faillerin birbirini etkileyebildiği bir sosyal alandır ve Youtuber adı verilen fenomenler yaratmıştır. Bu kapsamda Youtuberlar ve takipçileri arasındaki etkileşimler sonucunda dijital ve fiziki sosyal yaşamda sınıfsal ayrımların ortaya çıkması ve yeniden üretilmesi probleminden yola çıkılmış, Anthony Giddens ve Pierre Bourdieu'nün yapı/fail teorileri perspektifinden, gençlerin habituslarının üretim/yeniden üretiminde Youtuberların etkisini araştırarak bu durumun dijital-fiziki sosyal yaşam eylemlerine yansımalarını sınıf, stil, tarz ve beğeni kavramları çerçevesinde inceleyerek sınıfsal farklılıkların üretiminde Youtuberların ve takipçilerinin etkisini tartışmak amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda altı soru araştırma sorusu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın ilk sorusu "Dijital sosyal ağlarda yer alan Youtuberların ve takipçilerinin eylemleriyle sınıfsal ayrımlar ve farklılıklar üretilmekte veya yeniden üretilmekte midir ?" şeklinde, ikinci sorusu " Youtube, Youtuberların ve takipçilerinin eylemleriyle toplumsal ilişkilerin kalıplaştığı bir sistem ya da yapı mıdır?" şeklinde formüle edilmiştir. Araştırmanın üçüncü ve dördüncü sorusu ise sırasıyla "Youtuberlar, içerik üretim sürecinde takipçilerinden etkilenmekte midir? Etkileşim süreçlerinde bireysel eğilimler, yatkınlıklar ve toplumsal köken etkili midir ?", "Dijital sosyal ağlarda belirli kategorilerdeki içerik üreticilerinin (Youtuberlar) takip edilmesinde gençlerin çıkar strateji/pratik bilincinin rolü nedir?" şeklindedir. Araştırmanın beşinci ve altıncı sorusu ise "Gençlerin fiziki sosyal yaşam alanında sahip oldukları eylemlilik ve eğilimler seti (habitus); beden, beğeni ve yaşam tarzı konusunda dijital sosyal ağlardan nasıl ve ne ölçüde etkilenmektedir?", "Gençlerin sahip oldukları sermaye/kaynak türleri dijital sosyal ağların normlarıyla uyuşmakta mıdır? Bu ağlarda gerçekleşen etkileşim sonucunda sahip olunan sermaye ve kaynaklar değişime uğramakta mıdır?" biçimindedir. Çalışma kapsamında 18-24 yaş aralığına sahip gençler ile farklı özelliklere sahip 10 Youtuber rastgele örnekleme yoluyla seçilmiştir. Yarı-yapılandırılmış sorularla yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda elde edilen veriler, MAXQDA nitel veri çözümleme programıyla beş alt başlığa ayrılarak Anthony Giddens'ın yapılaşma teorisi ve Pierre Bourdieu'nün pratik teorisi çerçevesinde yorumlanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, Youtuberlar ve Youtuber takipçileri sınıfsal farklılıkları yeniden üreten failler olduğu, sembolik ayrımlara sahip olma isteğinin bu yeniden üretimin sebeplerinden biri olduğu, sembolik ayrımların dijital habitus içerisinde yapılanmış bir biçimde faillerin eylemlerine etki ettiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Youtuberlar, Dijital Sosyal Ağlar, Sınıfsal Ayrımlar, Yapılaşma Teorisi, Pratik Teorisi.