Kara Film (Film Noir) Türünde Femme Fatale Arketipi: Zamana Bağlı Temsil ve Dönüşümün Karşılaştırmalı Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sinema, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gül Gürsoy
Danışman: Gözde Sunal Kızıl
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1940'lı yıllarda klasik örnekleriyle sinema izleyicisine ulaşan kara film (film noir) türü, 1980'li yıllara kadar yeni (neo-noir), sonrasında ise postmodern biçimlerine evrilmiştir. Bu dönüşüm sürecinde tür, diğer sinema türleriyle etkileşime girerek yeni karakter yapılarına, mekân kurgularına ve temsili sembollere ihtiyaç duymuştur. Özellikle postmodern dönemde bilim kurgu türüyle birleşerek teknolojik kara film (tech noir) adı altında yeniden biçimlenmiştir. Bu çalışmada, kara film türünün tanımı, ortaya çıkış nedenleri, tarihsel gelişimi, türler arası melezleşmesi ve türün temel yapı taşlarından biri olan femme fatale karakteri ele alınmıştır. Femme fatale arketipinin zaman içindeki temsili ve dönüşümü analiz edilmiştir. Araştırmanın evrenini, 1940 yılından günümüze Amerikan sinemasında yer alan tüm kara filmler oluşturmaktadır. Amaçlı örneklem, farklı dönemlere ait ve izleyiciyle yüksek etkileşim kurmuş 62 kara filmden oluşmaktadır. Bu evrenden, sistematik örnekleme tekniğiyle seçilen Dead Reckoning (1947), Black Swan (2010) ve Ex Machina (2014) filmleri çalışma örneklemini oluşturmaktadır. Çalışmada femme fatale karakterinin dönüşümü içerik ve betimsel analiz yöntemiyle incelenmiş; elde edilen bulgular karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, femme fatale figürünün hibritleşen kara film yapıları içerisindeki dönüşümünün kapsamlı biçimde ortaya konması amaçlanmaktadır.