Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA BEKTAŞ
Danışman: Melike İlerisoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmanın amacı, erken çocukluk dönemi annelerinde ebeveyn öz yeterlik algıları ile toplumsal cinsiyet algıları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Aynı zamanda erken çocukluk dönemi annelerinin toplumsal cinsiyet algı düzeylerinin, çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırmanın katılımcı annelerinin 65’i (%20.9) 20-30 yaş aralığında, 205’i (%65.9) 31-40 yaş aralığında ve 41’i (%13.2) 41 yaş ve üzerinde oldukları belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, annelerin toplumsal cinsiyet algı düzeylerini etkileyen başlıca faktörler tespit edilmiştir. Annelerin eğitim düzeyi ve çalışma durumu bu algıyı şekillendirmektedir. Çocuğun doğum sırası ve okul öncesi eğitim alma durumu da önemli etkenler arasındadır. Ayrıca, annelerin çocuk büyütme sürecinde aldıkları sosyal destek de toplumsal cinsiyet algısını etkilemektedir. Bununla birlikte, bazı faktörlerin toplumsal cinsiyet algısı üzerinde etkisi olmadığı görülmüştür. Annelerin yaşı, ebeveynlik durumları ve babaların eğitim düzeyi etkisiz faktörler arasındadır. Benzer şekilde, çocuğun cinsiyeti, ailenin aylık geliri ve aile tipi de belirleyici değildir. Yaşanılan bölge ve annelerin kendi ebeveynlerinden gördükleri yetiştirme tutumları da toplumsal cinsiyet algısını etkilememektedir. Toplumsal cinsiyet algı puanları ile ebeveynlik öz yeterlik toplam puanları (r = 0.349, p<.001), ebeveynliğe özgü strateji boyutu (r = 0.293, p<.001) ve çocuğa kazandırabilecekler boyutu (r = 0.327, p<.001) arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Toplumsal cinsiyet algısı olumlu olan annelerin, ebeveynlik konusunda kendilerini daha yeterli hissettikleri ortaya çıkmıştır. Özellikle annelerin ebeveynlik stratejileri geliştirme ve çocuklarına yeni beceriler kazandırma konusundaki özgüvenleri, toplumsal cinsiyet algılarıyla doğrudan ilişkilidir. Ayrıca, ebeveynlik öz yeterliğinin toplumsal cinsiyet algısındaki değişimin %12'sini açıklaması, bu kavramlar arasındaki ilişkinin önemini vurgulamaktadır. Bu bulgular, anne eğitim programlarında toplumsal cinsiyet algısının da dikkate alınması gerektiğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Erken çocukluk dönemi, anne, ebeveyn öz yeterliği, toplumsal cinsiyet algısı