Madde bağımlısı çocukların topluma kazandırılması çalışmalarında damgalanma durumlarının sosyolojik değerlendirilmesi: Esenyurt örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SONGÜL DEMİREL
Danışman: POYRAZ MUSTAFA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Madde bağımlılığı konusuna çocuğun çerçevesinden bakmayı amaçladığımız bu çalışmada, bağımlı çocuğun topluma yeniden kazandırılmasına yönelik gerçekleştirilen rehabilitasyon çalışmalarında yaşadığı toplumsal damgalamanın etkisi sosyolojinin damgalama teorisi kapsamında incelenmiştir. Çalışmamız bağımlılığın nedenlerinden çok bağımlılık sonrası yaşanan süreçler üzerine odaklanmıştır. Madde bağımlısı çocukların bağımlılık sonrası süreçte toplumla bütünleşerek sağlıklı şekilde toplumsal hayata dönmesinin önemi üzerine farkındalık sağlamak amaçlanmıştır. Bu kapsamda bağımlılık ve madde bağımlılığı, damgalama ve çocuk konuları ayrı bölümler halinde tartışılmıştır. Kuramsal ve kavramsal tartışmanın ardından çalışmanın saha kısmına geçilmiştir. Çalışmanın saha araştırması gerçekleştirilirken nitel araştırma yöntemlerinden fenomonolojik desenle çalışılmıştır. Esenyurt' ta yaşayan, çocuk yaşta madde bağımlısı olmuş şu an madde bağımlılığı süreci sona ermiş, düzenli hayatı olan 10 yetişkin birey ve aileleriyle birlikte toplam 28 kişi ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde katılımcıların onayı alınarak ses kayıtları alınmış, ses kayıtları yazılı hale dönüştürülerek içerik analizi yöntemi ile veriler analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda katılımcıların madde kullanımlarının öğrenildiği andan itibaren sosyal damgalama yaşadıkları, çocuk yaşta uyuşturucu maddenin ne olduğu konusunda fikirleri yokken merak sonucu ve arkadaşlarına uyum sağlama sebepleriyle madde kullanmaya başladıkları öğrenilmiştir. Madde kullanmaya devam ederken damgalama yaşayana kadar eğitim hayatlarına devam ettikleri, damgalama yaşama korkusu ya da ilk yaşadıkları damgalama sürecinden sonra eğitim hayatlarını yarıda bıraktıkları öğrenilmiştir. Yaşadıkları damgalamanın tedavi olurken dahi devam etmesi, ailelerin ve çevrenin çocuklara güven duymaması, kişilerin tedavinin ardından yeniden bağımlılık döngüsüne girmesine sebep olmuştur. Şu an tedavi süreçleri sona ermiş katılımcıların, yeni hayatlarında damgalanma endişesi ile geçmişinden bahsetmekten çekindiği tespit edilmiştir.