LÜKS MARKA TÜKETİMİNİN SİNEMADAKİ POZİTİF VE NEGATİF TEMSİLİ: GUCCI – PARAZİT KARŞILAŞTIRMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEBİYE YILDIZ
Danışman: Abdülhamit Avşar
Özet:
Bu araştırma, lüks marka tüketiminin sinemada hangi göstergeler aracılığıyla temsil edildiğini ve bu temsillerin hangi toplumsal anlamları ürettiğini incelemektedir. House of Gucci (2021) ile Parazit (2019), amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiş; iki filmden belirlenen 15 sahne karşılaştırmalı göstergebilimsel çözümlemeye tabi tutulmuştur. Nitel ve yorumlayıcı araştırma deseninde Saussure, Peirce, Barthes, Greimas ve Metz'in yaklaşımlarından yararlanılmıştır. Sahne çözümlemeleri; nesne, mekân, beden ve kostüm, renk ve ışık, ses, kamera ve kurgu, düz anlam, yan anlam, mit/ideoloji ile anlatısal sonuç kategorilerinden oluşan ortak bir matris üzerinden yürütülmüştür. Bulgular, House of Gucci'de lüksün marka adı, miras, kostüm ve mülkiyet ilişkileriyle; Parazit'te ise konut, güvenlik, boş zaman, hizmete erişim ve görünmez emekle kurulduğunu göstermektedir. Her iki filmde lüks; estetik, başarı, aidiyet ve güvenlik vaatleriyle olumlu, dışlama, eşitsizlik, yabancılaşma ve şiddetle olumsuz anlamlar üretmektedir. Araştırmanın temel sonucu, sinemadaki lüks temsilinin sabit bir pozitif-negatif karşıtlığına indirgenemeyeceği; anlamın göstergenin anlatı içindeki konumu, karakterle ilişkisi ve toplumsal sonucu tarafından belirlendiğidir. Karşılaştırmalı bulgular, lüksün yalnızca görünür marka işaretleriyle değil; konut, güvenlik, mahremiyet, boş zaman ve hizmet emeğine erişim gibi marka adıyla doğrudan ilişkilendirilmeyen sınıfsal ayrıcalık göstergeleriyle de kurulduğunu ortaya koymaktadır. House of Gucci, marka mirasının estetik çekimi ile mülkiyet ve iktidar çatışmasını birlikte görünür kılarken Parazit, üst sınıf konforunun dayandığı mekânsal ayrımları ve görünmez emeği açığa çıkarmaktadır. Bu yönüyle çalışma, lüks marka iletişimini ürün görünürlüğünün ötesinde sınıfsal ve kültürel anlam üretimi bağlamında değerlendiren karşılaştırmalı bir çözümleme sunmaktadır.