Kültürel belleğin, semt kimliğinin ve kültürünün şekillenmesinde ve yeniden üretilmesinde sanal toplulukların etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Medya Ve İletişim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUGAY SARIKAYA
Danışman: Füsun Alver
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, sanal semt topluluklarında etkileşimin incelenmesidir. Ayrıca, sanal semt topluluklarında ortaya çıkan etkileşimin; semt kimliğine, kültürüne ve kültürel belleğe etkisini araştırmaktır. Bu amaçların yanında, aktif olarak içerik üretebilen ve paylaşabilen bireylerin semt kimliğine ve mahalle kültürüne katkısının tartışılması amaçlanmaktadır. Amaçlara bağlı olarak üç soru formüle edilmiştir. Bu soruların her biri çalışma kapsamında ele alınan kültürel çalışmalar ve toplum-benlik çalışmalarının temel yaklaşımlarından olan sembolik etkileşimcilik ile ilişkilendirilmiştir. Araştırmanın ilk sorusu (S1) "Sosyal medyadaki sanal semt topluluklarındaki etkileşim nasıl ortaya konmuştur?" şeklinde tasarlanmıştır. Araştırmanın ikinci sorusu olarak (S2) "Sosyal medyadaki sanal topluluklarda ortaya çıkan iletişim ve etkileşim bağlamında; kültürel bellek, semt kültürü ve kimliği nasıl yeniden inşa edilmekte ve şekillenmektedir?" formüle edilmiştir. Bu soruya bağlı olarak iki alt soru ortaya konulmuştur. Bunlardan ilki, (S2a) "Sanal semt toplulukları etkileşimin fiziksel ortamdan sanal ortama taşınmasına nasıl katkı sunmaktadır?", ikincisi ise (S2b) "Sosyal medyadaki sanal topluluklar etkileşimli ve benlik sunumlarına imkân veren yapılarıyla kültürel belleği, semt kültürünü ve kimliğini nasıl etkilemektedir" (S3) "Sosyal medyadaki sanal topluluklarda ortaya çıkan etkileşimle beraber alt kültürlerin makro ölçüde topluluklara etki etme ya da katkı sunma potansiyeli nedir?" ise araştırmanın üçüncü sorusu olarak ortaya konuşmuştur. Çalışma kapsamında 5 Facebook sanal semt topluluğu örneklem olarak seçilmiştir ve 30 Mayıs – 30 Aralık 2022 tarihleri arasında topluluk üyelerinin yaptığı 35.599 paylaşım ve yorumlar toplanarak Van Dijk'ın eleştirel söylem analizi yöntemi uygulanmıştır. Belirlenen topluluklar kendi içinde kapalılık içermektedir ve belirli koşulları sağlamadan katılımcı kabul edilmemektedir. Bu topluluklar; Kadıköy ilçesine bağlı "Fikirtepe Halkı" ve "Erenköy'de Büyümek" sanal toplulukları, Şişli İlçesine bağlı "Feriköy Platformu" ve "Tatavla'dan Kurtuluş'a" sanal toplulukları ve Fatih ilçesine bağlı Karagümrüklüler sanal topluluğu olarak belirlenmiştir. Bunun yanında bu sanal semt topluluklarında aktif olan her bir topluluktan 4 kişi olmak üzere 20 kişiyle yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmış ve elde edilen cevaplar Facebook yorum ve paylaşımlarıyla karşılaştırılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, kentsel dönüşümlerden dolayı; yok olan semt mekânı, göçler, değişen demografik yapılar ve yok olan komşuluk ilişkileri sanal semt topluluklarındaki temel etkileşim ortamının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.