Ebeveynlik deneyimi olmayan öğretmenlerin mesleki motivasyonlarının öz-belirleme kuramı ekseninde değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYLİN ALTINTOPUZ
Danışman: Melike İlerisoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu araştırma, ebeveynlik deneyimi olmayan kadın öğretmenlerin mesleki motivasyonlarını Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, öğretmenlerin mesleki motivasyonlarını yeterlik, özerklik ve ilişkili olma gibi temel psikolojik ihtiyaçların karşılanma biçimi üzerinden ele alarak, öğretmenlik deneyiminin kişisel yaşam rollerinden ziyade mesleki ve ilişkisel bağlamlar içinde nasıl anlamlandırıldığını ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma nitel yaklaşımda yürütülmüş; veriler, ebeveynlik deneyimi olmayan 15 kadın öğretmenle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler yorumlayıcı fenomenolojik analiz yaklaşımı doğrultusunda analiz edilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin mesleki motivasyonlarını ebeveynlik deneyiminin yokluğundan ziyade mesleki yeterlik algıları, profesyonel özerklikleri ve öğrenciyle kurulan ilişkiler üzerinden anlamlandırdıklarını göstermektedir. Ayrıca ebeveyn olmamanın öğretmenlik pratiğinde tek yönlü bir eksiklik ya da dezavantaj olarak deneyimlenmediği; bazı bağlamlarda mesleki odaklanma ve duygusal denge açısından işlevsel bir alan sunduğu görülmektedir. Araştırma, öğretmen motivasyonunun ebeveynlik statüsünden bağımsız olarak ele alınabileceğine işaret ederek, öğretmenlere yönelik destekleyici ve sürdürülebilir motivasyon koşullarının oluşturulmasına ilişkin çıkarımlar sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Öz-Belirleme Kuramı, Mesleki Motivasyon, Kadın Öğretmenler, Ebeveynlik Deneyimi, Nitel Araştırma.