Ekonomi politik kuramın KKTC yazılı basınını açıklama potansiyelinin sınanması: 2020 KKTC cumhurbaşkanlığı seçimleri sürecinde KKTC gazetelerinde Kıbrıs davası ve Türkiye haberlerinin eleştirel söylem analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MEDYA VE İLETİŞİM ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜRVET ESKİCİOĞLU

Danışman: Füsun Alver

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu doktora tezi, Kıbrıs Davası'nın tarihsel gelişimi ve Türkiye'nin bu süreçteki rolünün, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) yazılı basınında nasıl temsil edildiğini eleştirel bir bakış açısıyla incelemektedir. Temel problematiği, Türkiye–KKTC ilişkilerinin ve Kıbrıs Davası'na ilişkin uluslararası dinamiklerin, yerel basın söylemi aracılığıyla nasıl ideolojik biçimde yeniden üretildiği sorusudur. Araştırmanın amacı, geçmişten günümüze Kıbrıs Türk basınının tarihsel gelişimini ortaya koymak ve 2020 Cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde Avrupa, Güneş ve Kıbrıs gazetelerindeki Türkiye ve Kıbrıs Davası haberlerini eleştirel söylem analizi yöntemiyle değerlendirmektir. Bu bağlamda tez, medya–iktidar ilişkilerini çözümleyen eleştirel ekonomi politik yaklaşımın önemli temsilcilerinden Herman ve Chomsky'nin geliştirdiği propaganda modelini kuramsal çerçeve ve van Dijk'ın eleştirel söylem analizi modelini de araştırma yöntemi olarak kullanmaktadır. 1 Ağustos–18 Ekim 2020 tarihleri arasında Avrupa, Güneş ve Kıbrıs gazetelerinde yayımlanan toplam 386 haber incelenmiş, metinler söylem düzeyinde kategorilere ayrılarak çözümlenmiştir. Bulgular, gazetelerin Türkiye'yi farklı ideolojik çerçevelerle temsil ettiğini göstermektedir: Türkiye'yi, Avrupa gazetesi, "müdahil/vesayetçi" bir aktör, Güneş gazetesi, "garantör/kardeş ülke" ve Kıbrıs gazetesi ise hem destekleyici hem de yerel özerklik açısından gölgeleyici bir güç olarak ikili bir temsille yansıtmıştır. Tezin akademik katkısı, Kıbrıs Türk basınının tarihsel ve güncel söylemsel dinamiklerini ekonomi politik kuram ekseninde sistematik olarak incelemesi ve Türkiye–KKTC ilişkilerinin medya aracılığıyla nasıl yeniden üretildiğini ortaya koymasıdır. Çalışma hem iletişim bilimleri hem de uluslararası ilişkiler literatürüne özgün bir katkı sağlamaktadır.