Yenilik doğuran hakların dava yoluyla kullanılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ HAYDAR ALKAN

Danışman: Ali Cem Budak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yenilik doğuran haklar kural olarak hak sahibinin şekle tâbi olmayan tek taraflı irade beyanı ile kullanılır. Bu hakların kullanılması sonucunda muhatabın hukukî durumunda yenilik doğuran bir etki meydana gelir. Öte yandan kanun koyucu, kamu güvenliği, kamu menfaati, ailenin ve çocuğun korunması gibi sebeplerle bazı yenilik doğuran hakların kullanılması için dava açılmasını zorunlu kılmıştır. Kanun koyucu, benzer düşüncelerle, yenilik doğuran bir hakka dayanmayan ama hükmünde yenilik doğuran etkiler bulunan bazı davaların cumhuriyet savcısı veya ilgililer tarafından da açılabileceğini öngörmüştür. Bu sebeplerle, yenilik doğuran davaların, hükümlerinde "aslî nitelikte yenilik doğuran etkiler" bulunan davalar olduğu söylenebilir. Ne var ki 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun m. 108/ f. 2 hükmüne göre yenilik doğuran davalar mutlaka yenilik doğuran bir hakka dayanmalıdır. Bu bağlamda, medenî hukuk ve cebrî icra hukuku alanlarındaki yenilik doğuran davalar incelenmiştir. Bu meyanda, dava bir yenilik doğuran hakka dayanmıyor ise yenilik doğuran dava niteliğinin, hükümde bulunan yenilik doğuran etkiden kaynaklandığı örneklerle açıklanmıştır. Çalışmanın son kısmında ise, takas hakkının davada ileri sürülmesi örneğinden yola çıkılarak yenilik doğuran hakların davada ileri sürülmesinin usûl hukukundaki sonuçları ele alınmıştır.