Yüksek katılımlı iş sistemlerinin inovatif iş davranışı üzerindeki etkisi: İş yeri sosyal desteğinin aracılık rolü

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MURAT YOLSAL

Danışman: TURANLI MÜNEVVER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yüksek Katılımlı İş Sistemleri (YKİS), bünyesinde birden çok insan kaynakları uygulamasını barındıran, gelişmiş bir iş sistemidir. Bu iş sistemi, Yetenek – Motivasyon – Fırsat Modeli uyarınca, yetenekli işgöreni seçmeye ve ona yetenek kazandırmaya, onu motive etmeye ve ona fırsatlar sunmaya dayanmaktır. Bu çalışmada, yetenek kazandırma için seçme ve yerleştirme ile mesleki eğitim uygulamaları, motive etme için performans değerlendirme ve performansa dayalı ücretlendirme uygulamaları, fırsatlar sunma için ise, katılımcı karar verme ve iş özerkliği uygulamaları kullanılmıştır. İnovatif iş davranışı, işgörenin yaratıcı bir fikir geliştirmesine, bu fikri somutlaştırarak sa-vunmasına, yöneticisini, iş arkadaşlarını ve örgüt yönetimini ikna ederek fikri uygulamaya koymasına dayanan, üretkenliğe katkı sağlayan bir davranıştır. İşyeri sosyal desteği ise, işgörenin, yöneticisinin ve iş arkadaşlarının kendisini destekledikle-rine dair geliştirdiği bir algıdır. Bu algı, işgören için büyük bir önem arz etmektedir, zira işyeri sosyal desteği algısına sahip bir işgören, kendini örgütün ve yapılan işin bir parçası olarak görebilmekte, yaptığı işi anlamlandırabilmekte ve kendini işine adayarak yüksek per-formans sergileyebilmektedir. Bu çalışmada YKİS'nin işgörenlerin inovatif iş davranışı üzerindeki etkisi ve işyeri sosyal desteğinin bu ilişkideki aracılık rolü incelenmiştir. İstanbul ili sınırları içinde faaliyet göste-ren büyük ölçekli işletmelerde çalışan, beyaz yakalı 520 işgören üzerinde gerçekleştirilen araştırma bulgularına göre, YKİS'nin, işgörenlerin inovatif iş davranışlarına olumlu etki et-tiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan, işyeri sosyal desteğinin bu ilişkideki aracılık rolünün kısmi olduğuna dair bulgulara ulaşılmıştır. İşyeri sosyal desteğinin kısmi aracılığı, YKİS ile inovatif iş davranışı arasındaki ilişkide daha güçlü aracılık etkisi gösterebilecek başka değiş-kenlerin varlığına işaret etmektedir.