İran sinemasında anlatı geleneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, GÖRSEL İLETİŞİM TASARIMI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SALİHA EVLİYAOĞLU

Danışman: ŞENTÜRK RIDVAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması İran sinemasının anlatı özelliklerinin ne olduğuna odaklanmıştır. 2011 yılında Asghar Farhadi'nin Bir Ayrılık adlı filmi Oscar ödülünü kazanınca, ödülün politik bir duruşa karşı sırt sıvazlayan bir destek mi yoksa sinema endüstrisinin arka kapılarının ardında kurulan bir iş birliğinin yansıması mı olduğu herkes tarafından merak edilen bir konu olmuştu. Şahsi merakım ise tüm bu ve bunun gibi soruların dışında kalan, yalnızca İranlıları ilgilendiren bir soru üzerine yoğunlaşmıştı. Acaba bu filme dolayısı ile ödüle kendi özlerinin yansımaları katkı sağlamış mıydı? Bu filmin kendine özgü tarafı ne idi? Böylece İran sinemasının "özgün" diye adlandırılan sinema dilini büyüteç altına almak üzere "anlatısını" araştırmaya başladım. Bu bağlamda çalışmada ilk olarak anlatının kavramsal özellikleri, doğuşundan günümüze toplumsal gelişim evreleri ve kuramsal alanda yapılan çalışmalar araştırılmıştır. Ardından İran'da sinemanın başlangıcından günümüze kadar olan siyasi ve sosyal tarih, sinema tarihiyle eş zamanlı olarak takip edilmiştir. Ayrıca hasılat rekorları kıran ya da festivallerde önemli ödüller alan öne çıkmış çoğu filmin afiş-konu-tema gibi özellikleri, filmlerin sinema alanındaki kültürel konumunu da içine alan bir anlayışla incelenmiştir . Son olarak inceleme Bir Ayrılık filmi üzerinde detaylandırılarak İran sinemasına kendine özgü sinema dilini kazandıran alegorik ifade, gerçekçi yaklaşım, gerçeklikle ilişkide kabul verici eğilim, sıradan hikâye seçimi, irfani temaların kullanımı gibi yerel anlatı özellikleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Anlatı, Sinemada anlatı, İran sineması, Seymour Chatman, Asghar Farhadi, Bir Ayrılık.