Etkileşimli sanat eserlerinin sosyal medya aracılığıyla yeniden üretiminde Aura'nın değişimi üzerine bir inceleme: Refik Anadol-Alkazar Rüyası örneği


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MEDYA VE İLETİŞİM ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE PINAR DÖNMEZ

Danışman: Füsun Alver

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnternet aracılığıyla dünyanın her yerindeki sanat eserlerine ulaşan insan sayısı artsa da, bu durum sanat eserlerinin birey üzerindeki etkisini değiştirebilmektedir. Dijital medya teknolojileri etkileşimli (interaktif) sanat eseri üretimine olanak sağlamaktadır. Bu çerçevede dijital medya teknolojisi, kullanıcının etkileşimli (interaktif) sanat eserinin üretimine katılımını olanaklı kılmakla birlikte sanat eserinin aurasının değişiminin ve / veya ortadan kaybolmasının kullanıcı tarafından ne ölçüde farkına varıldığı belirsiz kalması bu çalışmanın problematiğini oluşturmaktadır. Çalışmanın problematiğine göre; sanat izleyicilerinin dijital sosyal ağlar aracılığıyla erişimde oldukları sanat eserinin yapısının algılanması ve yorumlanabilmesi için bir dijital sanat okuryazarlığı modeli geliştirilmesi çalışmanın amacıdır. Walter Benjamin'in "Tekniğin Olanaklarıyla Yeniden Üretilebildiği Çağda Sanat Yapıtı" makalesi perspektifiyle ele alınan bu çalışmanın bulgularına göstergebilimsel analiz ve yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerin söylem analiziyle değerlendirilmesi ile ulaşılmıştır. Derinlemesine görüşmeler 18 Instagram kullancısı ve 6 sanat uzmanı ile gerçekleştirilmiştir. Bulguların değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıkan model önerisi kapsamında; sanat izleyicileri, sanatçılar, müze ve galerilerin iş birliği yapmaları gerekli bulunmuştur. Sonuçta ortyaa çıkan bu model, dijital sanat okuryazarlığı için tek boyutlu bir çabanın yeterli olmayacağını savunarak, dijital sosyal ağların yapısının sanat eserinin potansiyeline göre entegre eden sosyal ve toplumsal gelişmelerle uyum içindedir. Anahtar Kelimeler: Aura, Yeniden-üretilebilirlik, Alkazar Rüyası,dijital sosyal ağlar, sanat