Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Finans Enstitüsü, Sigorta ve Risk Yönetimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İsmail Aydemir
Danışman: Özlem Deniz Başar
Özet:
Kurumsal yatırımcılar, finansal piyasalarda önemli bir rol oynayarak büyük ölçekli yatırım
portföylerini yönetmektedir. Önemli kurumsal yatırımcılardan olan emeklilik fonları hem
bireylerin gelecekteki finansal güvenliğini sağlamak hem de ekonomik istikrarı desteklemek
açısından kritik öneme sahiptir. Emeklilik fonlarının temel amacı, optimum risk düzeyinde
katılımcılara tatminkâr getiriler sunarak bireylerin emeklilik dönemlerinde yaşam
standartlarını korumalarına yardımcı olmaktır.
Bu çalışma, Türkiye'de Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) kapsamında faaliyet gösteren hisse
senedi, değişken ve standart emeklilik fonlarının performans yönetimini incelemektedir. 1
Ocak 2015 ile 30 Nisan 2024 tarihleri arasında faaliyet gösteren seçili toplam 99 emeklilik
yatırım fonunun performansı analiz edilmiştir. Fonların performansı, Sharpe Oranı, Treynor
Oranı, Jensen'in Alfa'sı, M2 Oranı, Sortino Oranı ve Bilgi Oranı gibi risk ve getiri unsurlarını
bir arada değerlendiren ölçütlerle, zamanlama ve seçicilik kabiliyetleri de Treynor-Mazuy ve
Henriksson-Merton modelleri ile incelenmiştir. Analiz içeriğinde ayrıca gözlem süresi
içerisinde enflasyonun yüksek seyretmesi kaynaklı enflasyona karşı da fonların
performansları ölçülmüştür.
Analizler, fon yöneticilerinin genel olarak sınırlı piyasa zamanlama yeteneğine sahip
olduğunu, ancak seçicilik kabiliyetlerinin daha belirgin olduğunu göstermiştir. Treynor-
Mazuy ve Henriksson-Merton modelleri kullanılarak yapılan değerlendirmeler, özellikle
değişken fonlarda fon yöneticilerinin seçicilik yeteneklerinin olumlu yönde olduğunu ortaya
koymuştur. Ayrıca, fon performanslarının zaman içinde iyileştiği ve 2020 yılında
iiuygulamaya konulan yeni fon performans değerlendirme sisteminin fon yöneticilerinin
performansı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir.
Çalışma bulguları, emeklilik fonlarının performansının büyük ölçüde varlık dağılım
stratejilerine ve fon yöneticilerinin yeteneklerine bağlı olduğunu göstermektedir. Fonların
performans ölçütlerinde zaman içinde gözlenen iyileşme, piyasa koşullarına adaptasyon, yeni
enstrümanların kullanılması ve stratejik yönetim becerilerinin gelişimi ile açıklanabilir.
Performans sürekliliği analizleri ise genel olarak fonların tutarlı bir performans
sergilemediğini, ancak belirli dönemlerde ve fonlarda sürekliliğin daha yüksek olduğunu
göstermiştir.
Sonuç olarak, emeklilik fonlarının etkin bir performans yönetimi ve değerlendirmesi,
bireylerin gelecekteki finansal güvenliklerini sağlamak ve emeklilik dönemlerinde yaşam
standartlarını korumak adına büyük önem taşımaktadır. Çalışma, fon performans
değerlendirmesinde çok yönlü bir yaklaşımın önemini vurgulamakta ve gelecekteki
araştırmalar için fon yöneticilerinin stratejileri, piyasa koşulları ve makroekonomik
değişkenlerin etkisinin daha detaylı incelenmesini önermektedir.