Reel döviz kurunun ikili dış ticarete etkileri: Türkiye örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Finans Enstitüsü, FİNANS ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ORHAN EREN
Danışman: GÜRBÜZ ALİ OSMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada; reel döviz kurlarının (RER) ikili dış ticaret üzerindeki etkileri, Türkiye ile Çin, Rusya ve Almanya'nın 2004-2018 dönemi verileri kullanılarak incelenmiştir. Serilerin doğrusallığı HLX testiyle, durağanlığı; ADF, PP, KPSS, çoklu yapısal kırılmalı Kapetanios ve KSS doğrusal olmayan birim kök testleriyle, seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkileri; Engle ve Granger, Johansen ve Sınır Testi yöntemleriyle incelenmiş, uzun ve kısa dönem analizleri ARDL yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. RER'deki artışların her üç ülke karşısında da Türkiye'nin ihracatını artırdığı, Çin'den ithalatı azalttığı, Çin ve Almanya karşısında Türkiye'nin dış ticaret dengesini iyileştirdiği görülmüştür. Türkiye ile Çin, Rusya ve Almanya arasındaki ikili dış ticarette Marshall-Lerner Koşulunun sağlandığı, karşı ülkelerin milli gelirinin artmasının Türkiye'nin ihracatını, Türkiye'nin milli gelirinin artmasının da Türkiye'nin bu ülkelerden gerçekleştirdiği ithalatı artırdığı belirlenmiştir. Petrol fiyatlarındaki artışlar Türkiye'nin Çin ve Rusya'ya olan ihracatını artırırken, Almanya'ya olan ihracatını azaltmıştır. Karşı ülkelerin nüfusunun artması Türkiye'nin bu ülkelere olan ihracatını artırırken, benzer şekilde Türkiye'nin nüfusunun artması da karşı ülkelerin Türkiye'ye olan ihracatlarını artırmıştır. 2008 küresel finansal krizi genel olarak Türkiye'nin ihracatını ve ithalatını azaltmış, dış ticaret dengesini olumsuz yönde etkilemiştir. Seriler arasındaki nedensellik ilişkileri; Granger, Toda-Yamamoto doğrusal ve LBGC doğrusal olmayan nedensellik testleriyle incelenmiş; Türkiye'nin Çin'e olan ihracatının, Çin'in nüfusundan, Çin'deki kişi başına düşen milli gelirden ve petrol fiyatlarından, Türkiye'nin Rusya'ya olan ihracatının; reel döviz kurundan, petrol fiyatlarından ve Rusya'daki kişi başı milli gelirden, Türkiye'nin Almanya'ya olan ihracatının ise reel döviz kurundan ve Almanya'daki kişi başı milli gelirden etkilendiği tespit edilmiştir. Türkiye'nin Çin'den gerçekleştirdiği ithalatın; reel kurdan, Türkiye'nin nüfusundan ve Türkiye'deki kişi başı milli gelirden, Türkiye'nin Rusya'dan gerçekleştirdiği ithalatın; Türkiye'nin nüfusundan ve Türkiye'deki kişi başı milli gelirden, Türkiye'nin Almanya'dan yaptığı ithalatın; Türkiye'nin nüfusundan, Türkiye'deki kişi başı milli gelirden ve petrol fiyatlarından etkilendiği bulunmuştur. Türkiye ile Çin arasındaki dış ticaret dengesinin; Çin'in ve Türkiye'nin nüfusundan, Türkiye ile Rusya arasındaki dış ticaret dengesinin; Rusya'nın nüfusundan, Türkiye ile Almanya arasındaki dış ticaret dengesinin ise Türkiye'nin nüfusundan etkilendiği bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Reel Döviz Kuru, İkili Dış Ticaret, Yapısal Kırılmalı Analiz, Doğrusal Olmayan Analiz