Türkiye'de askerin sivil hükûmete karşı güvensizliği: Teknokrat hükûmetler örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ İHSAN ÖZDEMİR
Danışman: Ayfer Genç Yilmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, teknokrasiyi yalnızca teknik uzmanlığa dayanan bir yönetim modeli olmanın ötesinde, farklı siyasal zeminlerde kazandığı anlamları ve özellikle askerî vesayet rejimleriyle kurduğu ilişkileri merkeze alarak ele almaktadır. Demokratik temsiliyetin zayıfladığı veya siyasal karar alma süreçlerinin tıkandığı dönemlerde, uzmanlığa dayalı yönetim biçimleri alternatif bir çözüm olarak öne çıkmakta; bu süreçte teknokratlar yalnızca teknik sorunları çözen uygulayıcılar değil, aynı zamanda siyasal yapının yeniden kurgulanmasında etkili rol üstlenen aktörler olarak ortaya çıkmaktadır. Türkiye örneğinde, 12 Mart 1971 Muhtırası sonrasında kurulan teknokratik hükümetler, askerî otoritenin doğrudan yönetime el koymadan siyasal süreci denetleyebileceği bir ara formül olarak değerlendirilmiştir. Bu yönetim modeli hem içerideki siyasal karmaşayı yönetme hem de dış dünyaya daha tarafsız, rasyonel ve istikrarlı bir yönetim görüntüsü sunma çabasıyla örtüşmektedir. Özellikle teknokratların ideolojik angajmandan uzak, disiplinli ve uzmanlık temelli profilleri; askerî vesayetin görünürlüğünü azaltarak siyasal alanı teknik bir dile indirgeme işlevi üstlenmiştir. Bu bağlamda çalışma, teknokrasiyi yalnızca teknik kapasiteye dayalı bir yönetişim anlayışı olarak değil, aynı zamanda siyasal meşruiyetin yeniden üretildiği bir araç olarak değerlendirmektedir. Türkiye'de 12 Mart sonrası kurulan teknokratik hükümetlerin, teknokrasi ilkelerine ne ölçüde uyum sağladığı ve bu yönetim biçiminin pratikte ne düzeyde gerçekleşebildiği sorularına da odaklanılmış; teknokrasinin sadece teorik bir model değil, askerî vesayet bağlamında işlevsel bir siyasal stratejiye nasıl dönüştüğü analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Teknokrasi, askerî vesayet, sivil-asker ilişkileri, 12 Mart Muhtırası