Bı̇r Kuşak Bı̇r Yol projesı̇nı̇n fı̇nansal ekonomı̇k boyutu: Küresel finans merkezleri potansiyelinin analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Finans Enstitüsü, FİNANS ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAMİDE ARSLAN

Danışman: EKREN NAZIM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Küreselleşme neticesinde gerçekleşen köklü değişim, dünya ticaretini hızlandırmış ve buna bağlı olarak ülkelerde ölçek ekonomisine erişme isteği doğmuş hatta ekonomik entegrasyon seviyeleri de artmaya başlamıştır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, Bir Kuşak Bir Yol Projesi güzergâhında bulunan ülkelerin finansal ve ekonomik yapıları, finans merkezleri olma potansiyelleri dikkate alınarak bu ülkelerin ortak bir paydada bulunması durumunun incelenmesi, bu doğrultuda Bir Kuşak Bir Yol Projesi'nde; kara, ekonomi ve deniz koridoruna ilave olarak bir finans koridoru oluşturarak ülke ekonomilerine katkıda bulunabilmeleri amaçlanmıştır. Çalışmanın uygulama kısmında; güzergahta bulunan ülkelerin ülke performanslarının sıralamasının gerçekleştirilmesi için Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden biri olan MOORA yöntemi kullanılmıştır. Daha sonrasında seçilen ülkelerin yabancı yatırımları ve büyüme oranlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla için Dinamik Panel Veri Analizi kullanılmıştır. Çalışmada ilk olarak MOORA yöntemiyle 127 ülke için yaşam kalitesi, iş yapabilirlik, ticaret kolaylığı, ekonomik ve finansal yapı dikkate alınarak makroekonomik performans sıralamaları elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen performans sıralamaları 6 farklı bölge ve gelir grubuna göre her bölgenin en iyi performans gösteren 5 ülkesi belirlenmiştir. Bu ülkelerin temsiliyet gücü, toplam ülke sayısı dikkate alınarak ilgili bölgelerden finans merkezi olma kapasitesi değerlendirilerek 19 ülke seçilmiştir. İlgili ülkeler grubunu; Doğu Asya'yı temsilen Çin, Pasifik'i temsilen Singapur ve Endonezya, Latin Amerika ve Karayipleri temsilen Panama ve Şili, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'yı temsilen İran İsrail Kuveyt ve Cezayir, Güney Asya'yı temsilen Hindistan Nepal ve Sri Lanka, Sahra Altı Afrika'yı temsilen Mozambik ve Moritanya, Avrupa'yı temsilen İngiltere ve İtalya, Avrupa'nın ve Asya'nın keşisim noktası olması nedeniyle Rusya ve Türkiye, Orta Asya'yı temsilen ise Özbekistan oluşturmaktadır. Çalışmanın ikinci aşamasında seçilen bu ülkelerin yatırımlarını ve büyümelerini etkileyen faktörler incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar ilgili seçilen ülkeler arasında yatay kesit bağımlılığı olduğunu, daha açık bir ifadeyle birbirleri ile bütünleşik olduğunu göstermiştir. Ayrıca sonuçlara göre; dışa açıklık, tasarruflar, sabit sermaye yatırımları ve devlet harcamaları yabancı yatırımları pozitif etkilemektedir. Büyüme modeline ilişkin sonuçlar incelendiğinde ise yatırımların, tasarruf oranının, yabancı yatırımların ve istihdam oranının büyümeyi pozitif, para arzı ve cari denge ise büyümeyi negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak önerilen güzergâhta belirlenen 19 ülkenin finansal olarak birbirleri ile finansal işbirliği yapabilecekleri tespit edilmiştir. Ülkelerin finans merkezleri vasıtası ile kendi aralarında birlikte hareket etmeleri dolayısıyla Bir Kuşak Bir Yol Projesi'nde; kara, ekonomik ve deniz koridoruna ilave olarak bir finans koridoru oluşturarak ülke ekonomilerine katkıda bulunabileceklerdir. Anahtar Kelimeler: Bir Kuşak Bir Yol, Finans Merkezi, Dinamik Panel Veri Modeli, MOORA