Portföy optimizasyonu: Black-Litterman Modeli uygulaması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Finans Enstitüsü, FİNANS ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL TELCİ
Danışman: Elçin Aykaç Alp
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir finansal yatırım portföyünün yönetilmesinde yatırım aracı olarak sadece 'yatırım fonlarının' yer aldığı, yani kıymet olarak 'yatırım fonu katılma payları' üzerinden oluşturulmuş 'fon sepetinin' portföy yönetimi süreci için özelleştirilmiş bir 'optimizasyon yaklaşımı' oluşturmak bu akademik çalışmanın odak noktasını meydana getirmektedir. Bireysel, tüzel veya kurumsal bir yatırımcının, risk iştahına ve getiri tercihine göre bu 'fon sepeti' portföyünün dolaylı olarak 'ana varlıklar' (para piyasası, sabit getiri, döviz, hisse, kıymetli maden, emtia, türev) içeriğinde temel yatırım pozisyonunu çok sayıda ve çeşitli yatırım fonlarını portföyünde barındırarak (kullanarak) portföy dağılımını en uygun nasıl yapılandırması gerektiği sorusuna yanıt aranmaktadır. Çalışma içerisinde Türkiye'deki finansal kurumların güncel yapısı özellikle yatırım fonları başlığı altında detaylı ele alınmıştır. Literatür geleneksel ve modern portföy teorisi zamanlarından itibaren ele alınmıştır. Güncel çalışmalar da değerlendirilirken portföy optimizasyonu içerikli çalışmalarda doğrudan yatırım fonları temalı uygulamalara hemen hiç rastlanmadığı görülmüştür. Black Litterman finansal modelinin günümüz finansal piyasa koşullarında bu araştırma çalışması için uygunluğu değerlendirilmiş ve modelin ayrıca 'davranışsal finans' ekolüyle de örtüşen yönleri nedeniyle çalışma için bilhassa tercih edilmiştir. Portföy yönetimi ve optimizasyon kavramlarının teorik çerçevelerinin de irdelendiği çalışmada ayrıca finansal risk yönetimi ve performans değerlendirmesi konularına da yine optimizasyon hedefleri bağlamında yer verilmiştir. 2023 ve 2024 yıllarına ait verilerin kullanıldığı 'Türkiye yatırım fonları piyasası' parametrik olarak finansal modelde yer almak üzere modellenmiş ve ilgili zaman serileri oluşturularak örnekler olarak gösterilmiştir. Bu değişkenlerin yer aldığı uygulama analizi neticesinde geleneksel ana varlık endeksleri ile yürütülen 'klasik analizlerle' tutarlı sonuçların sağlandığı görülmüştür. Ayrıca, portföylerin 'beklenen riske göre düzeltilmiş getiri' bağlamında da bu yaklaşım altında görece daha yüksek performans vadettiği ortaya konulmuştur. Böylece, 'finansal model' temelli portföy yönetimi uygulamalarında 'yatırım fonları' özelinde bir bakış açısı ortaya konulmuştur. Anahtar kelimeler: Portföy seçimi, yatırım fonu, optimizasyon teknikleri, finansal kurumlar, finansal risk ve risk yönetimi.