Posthümanizm ve transhümanizm ekseninde öznenin dijital dönüşümü: Netflix Gelecekte belgeselinin biyoteknoloji ve biyopolitika bağlamında analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MEDYA VE İLETİŞİM ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUBA DUMAN YILDIZBAKAN

Danışman: Füsun Alver

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 21. yüzyılda "özne"nin dijital çağ koşullarında nasıl dönüştüğünü; hümanizm, posthümanizm ve transhümanizmin düşünsel kaynaklarını tartışarak incelemeyi amaçlar. Bu çerçevede Antik Çağ'dan moderniteye uzanan süreçte özne kavrayışının; yazı, matbaa, Rönesans, Sanayi Devrimi gibi tarihsel kırılmalarla farklı formlar kazandığı vurgulanır. Çalışma özellikle yapay zekâ, robotik ve biyomühendislik gibi alanların "dijital miras", hologram, sohbet robotları ve benzeri pratiklerle "dijital ölümsüzlük" fikrini görünür kıldığına dikkat çeker; kuramsal eksenini de Foucault'nun biyopolitika yaklaşımı üzerinden kurar ve teknolojinin özne dönüşümündeki olumsuz etkisini problematize eder. Uygulamalı bölümde ise Netflix'in Gelecekte belgesel serisinden seçilen bölümlerde öznenin dijital dönüşümünün hangi anlatı, gösterge ve söylemsel hatlar üzerinden inşa edildiği; semiyotik analiz ve söylem analizi ile çözümlenir. Bu çalışmada bedenin veri ile tanımlanması ve yönetilmesi, kimliğin ve deneyimin dijital ara yüzlere taşınması, yaşam ve ölüm sınırlarının bulanıklaşması bulgularına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Söylem Analizi, Posthümanizm, Semiyotik Analiz, Transhümanizm