Türk ekonomisinde cari işlemler dengesinin belirleyicilerinin yapay sinir ağı ile analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Dış Ticaret Enstitüsü, ULUSLARARASI TİCARET ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TAYFUN TUNCAY TOSUN

Danışman: DENİZ BAŞAR ÖZLEM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüz dünyasında artan değişkenlikler ekonomi alanında doğrusal olmayan modellere olan ihtiyacı artırmıştır. Esnek tahmin ve genelleme kabiliyeti, eğitilebilir ve adaptif yapısıyla Yapay Sinir Ağları gelişmiş istatistik yöntemlerden daha genel fonksiyonel formlara sahiptir. Bu nedenle, bu çalışmada, Türkiye'nin cari işlemler dengesinin analizi için karmaşık neden-sonuç ilişkilerine yüksek performanslı çözümler üretebilen doğrusal olmayan bir analiz yöntemi olan Yapay Sinir Ağı (YSA) kullanılmıştır. Analiz sonucunda, cari işlemler hesabı çoklu bir değişken kümesi; dış ticaret açığı, enerji ithalatı, cari hesabın birincil yatırım kaynaklı giderleri, gayri safi yurtiçi hasıla, doğrudan yabancı yatırım girişleri, yabancı portföy yatırımları, net dış varlıklar, döviz kuru, faiz ve BİST 100 endeksi ile yaklaşık olarak %98 oranında açıklanabilmiştir. Bu sonuca göre; cari işlemler hesabının etkili bir şekilde yönetilebilmesi araştırmada ele alınan bağımsız değişkenlerin yönetimini önemli kılmaktadır. Analiz sonucuna göre; stratejik dış ticaret politikası uygulanarak uzun dönemde dış ticaret dengesi denkleştirilmeli ve başta yabancı sermaye akışları olmak üzere diğer tüm değişkenleri istikrarlı yöneten bir makro ekonomik sistem oluşturulmalıdır.