Ekonomik Entegrasyonlar Teorisi ışığında Türkiye'nin dış ticareti ve Çin etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Dış Ticaret Enstitüsü, ULUSLARARASI TİCARET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZHAN ÖZÇELİK
Danışman: AYKAÇ ALP ELÇİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İletişim ve ulaşım hızının artmasına bağlı olarak küreselleşen dünyada uluslararası ticaretin önemi ve ona atfedilen değer sürekli artmaktadır. Söz konusu önem, dış ticaretin refah ve büyümeyle ilişkili nedenselliğine yapılan vurgudan kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda dış ticaret yarışına giren ve uluslararası ticaretten daha çok pay almak isteyen ülkeler, ticaretin önündeki engelleri kaldırmak diğer bir ifadeyle ekonomileri birbirlerine eklemlemek için biri Dünya Ticaret Örgütü ve diğeri de ülkelerin kendi aralarında ihdas ettikleri ekonomik entegrasyonlar olmak üzere iki ayrı kurumu hayata geçirmişlerdir. Bu çalışma yanıt aradığı iki soruyla birlikte literatüre katkıda bulunmaktadır. Birincisi; Dünya Ticaret Örgütü'nün alt organı Anlaşmazlıkların Halli Organı'nın hem dünya hem de Türkiye'nin dış ticaretini nasıl etkilediğidir. Yanıt aranan diğer soru ise göreceli düşük maliyetle üretim yaptığı için dünyanın üretime bağlı dışsatım üssü haline gelen ve Türkiye'nin önemli ticaret ortaklarından Çin'in Türkiye'nin dış ticaretini nasıl etkilediğidir. Çekim Modelinde kaydedilen son ilerlemeler ışığında 1974-2017 yıllarını kapsayan zaman aralığı için Türkiye'nin dış ticaretini etkileyen temel parametreler Poisson Pseudo En Çok Olabilirlik yöntemi kullanılarak belirlenmiş ve yine Türkiye'nin dış ticaretine Çin etkisi ortaya konulmuştur. Ayrıca bu çalışmada, Türkiye'nin dış ticaretinde büyük bir paya sahip olan Gümrük Birliği üyeleri ile Türkiye arasında gerçekleşen dış ticarete Çin'in etkileri incelenmiştir. Analizler 1974-2017 dönemi için yapıldığı gibi, 1974-1995 ve 1996-2017 dönemleri için de yinelenmiştir. Yapılan analizlerde; 1974-2017 yıllarını kapsayan zaman aralığında Çin'in Türkiye'nin Gümrük Birliği ile olan ticaretini ele alınan tüm dönem boyunca olumlu etkilemesine karşın, Gümrük Birliği üyeliği sonrası söz konusu olumlu etkide azalma olduğu görülmüştür. Diğer taraftan Anlaşmazlıkların Halli Organı'nın 1995-2018 döneminde dünya ticaretinin artırılmasında pozitif rol oynarken, Türkiye'nin dış ticaretini olumsuz etkilediği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Çin, Anlaşmazlıkların Halli Organı, Çekim Modeli, Gümrük Birliği