KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞINDA TÜRKİYENİN YAPAY ZEKÂ ETİĞİ YAKLAŞIMI

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİR YÜCEL

Danışman: Ebru Şensöz Malkoç

Özet:

Modern teknolojinin hızlı evrimi, insan-makine etkileşimini toplumsal yaşamın merkezine taşımış, yapay zekâ sistemleri öğrenme, karar verme ve özerk işlem kapasitesiyle yeni bir paradigma oluşturmuştur. Bu gelişim, teknik ilerlemelerle sınırlı kalmamış; etik ve hukuki düzenlemelerin yeniden tanımlanmasını gerekli kılmıştır. Avrupa Birliği'nin 2024'te kabul ettiği Yapay Zekâ Tüzüğü bağlayıcı nitelikte ilk kapsamlı düzenleme iken, UNESCO evrensel etik ilkelerin uygulanabilirliğini öne çıkarmaktadır. ABD hesap verebilirlik ve risk yönetimi çerçevelerine, Kanada Montreal Deklarasyonu'na, Çin bağlayıcı normlara, Japonya ise "Society 5.0" vizyonuna dayalı insan merkezli bir yaklaşım geliştirmiştir. Birleşik Krallık esnek düzenlemeler oluşturmuş, OECD'nin 2019 Yapay Zekâ İlkeleri ise uluslararası standart işlevi görmüştür. Türkiye, Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi'nde vizyoner hedefler belirlese de etik boyutun somutlaştırılmasında eksiklikler barındırmaktadır. Henüz yasalaşmamış olan Yapay Zekâ Kanunu teklifinde de etik ilkeler açıkça yer almamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin yapay zekâ alanındaki normatif çerçevesini etik ilkeler ışığında analiz etmek ve uluslararası düzenlemelerle uyumlu, güvenilir ve insan merkezli bir yönetişim modeli önermektir.