Transdiagnostik Perspektiften Psikodiagnostik ve Psikoterapötik Fenomenlerin Kritiği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDULKADİR ŞABU

Danışman: Zekeriya Kökrek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, modern psikiyatrinin kavramsal, metodolojik ve sınıflama sistemlerine dayalı temellerini transdiagnostik bir perspektifle ve eleştirel bir yaklaşımla yeniden değerlendirmektedir. Hastalık/sağlık, normal/patolojik, nomotetik/idiografik ve kategorik/boyutsal gibi kavram çiftleri, tarihsel, felsefi, biyolojik ve sosyokültürel bağlamlarda ele alınarak bu kavramların değişen anlamları ve birey üzerindeki etkileri disiplinlerarası bir yaklaşımla değerlendirilmektedir. Brentano'nun "yönelimsellik" kavramı ve Jaspers'in fenomenolojik yöntemi, ruh sağlığı alanındaki sınıflama sistemlerinin (DSM ve ICD) epistemolojik altyapısını anlamada temel bir çerçeve sunarken, Canguilhem'in normal ve patolojik ayrımına yönelik eleştirileri bu sistemlerin sınırlılıklarını sorgulamaktadır. Kraepelin'in sınıflama sistemlerinin gelişimine katkıları kategorik ve boyutsal modeller arasındaki gerilimlerle birlikte değerlendirilmiş; fenomenolojik ve transdiagnostik yaklaşımlar arasındaki etkileşimler, bireysel farklılıkların psikiyatrik anlayış ve müdahalelerdeki önemini vurgulamıştır. Çalışma, yalnızca mevcut sınıflama sistemlerinin teorik sınırlılıklarını değil aynı zamanda bu sistemlerin pratik uygulamalardaki yetersizliklerini de eleştirmektedir. Sonuç olarak bireyin özgünlüğünü merkeze alan esnek ve bütüncül yaklaşımların modern psikiyatriye daha geniş bir perspektif sunacağı savunulmaktadır. Bu çalışma, modern psikiyatrinin bireyi anlamlandırma ve tedavi etme biçimlerine eleştirel bir çerçeve sunarak ruh sağlığına dair daha kapsayıcı bir paradigma geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.