Karbon emisyonu, risk primi ve finansal göstergelerin dış ticaret üzerindeki etkilerinin incelenmesine yönelik ampirik araştırmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ULUSLARARASI TİCARET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH SELAMCI
Danışman: Gencay Karakaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küreselleşmenin artmasıyla beraber uluslararası ticaret, geleneksel faktörlerin ötesinde çevresel sürdürülebilirlik, risk primi ve finans göstergeleriyle güçlü bir etkileşim içerisine girmekte ve daha karmaşık bir yapı sergilemektedir. Bu çalışma, çevresel etkilerin ve finansal istikrarın dış ticaret üzerindeki belirleyiciliğini bütüncül bir yaklaşımla ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, makroekonomik dinamikler ve gelişmiş ekonometrik yöntemler aracılığıyla uluslararası ticaretin çevresel ve finansal belirleyicileri üç kademeli analiz yapısıyla incelenmiştir. 1994-2022 dönemini kapsayan ilk bölümde, E7 ülkelerinde karbon emisyonunun dışa açıklık üzerindeki etkisi, Pedroni panel eşbütünleşme testi, DCCEMG ve AMG tahmincileriyle analiz edilmiştir. Bulgular, karbon emisyonunun dış ticareti pozitif yönde etkilediğini ve Çin, Rusya ve Türkiye'de çevresel Heckscher-Ohlin teorisi ile kirlilik cenneti hipotezinin geçerli olduğuna işaret etmektedir. Türkiye'nin 2010-2023 döneminin ele alındığı ikinci bölümde, CDS priminin ihracat üzerindeki etkisi A-ARDL modeliyle test edilmiştir. Analiz sonucunda, CDS primi, ihracatı kısa dönemde negatif yönde etkilemektedir. Uzun dönemdeyse TÜFE ve BIST 100 endeksinin ihracat performansını belirlediği görülmektedir. Aynı dönemin baz alındığı üçüncü bölümde ise Hatemi-J testiyle finansal göstergeler ve dış ticaret arasındaki asimetrik nedensellik ilişkileri incelenmiştir. Özellikle bankacılık sektörü kârlılığının ve reel efektif döviz kurunun ihracat ve ithalat üzerindeki etkisi, şokların yönüne göre farklılaşmıştır. Çevreye duyarlı, riskleri yönetebilen ve güçlü finansal sisteme sahip bütünleşik bir ekonomik modelin, dış ticaretin sürdürülebilirliğine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.