Ebeveynlik Deneyimi Olmayan Kadın Öğretmenlerin Öz-Belirleme Kuramı Temelli Mesleki Yeterlik Algıları

Istanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol.25, no.55, pp.364-400, 2026 (TRDizin)

Bu araştırmanın amacı, ebeveynl.k deney.m. olmayan kadın öğretmenler.n meslek. yeterl.k

algılarını Öz-Bel.rleme Kuramı (ÖBK; Self-Determ.nat.on Theory, SDT) çerçeves.nde

.ncelemekt.r. N.tel araştırma desen.yle yürütülen çalışma, Yorumlayıcı Fenomenoloj.k Anal.z

(IPA) yaklaşımına dayanmaktadır. Ölçüt örnekleme yöntem.yle bel.rlenen 15 kadın öğretmenle

yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve ver.ler temat.k anal.z .lkeler.ne göre çözümlenm.şt.r.

Anal.z sonucunda .k. ana tema bel.rlenm.şt.r: Ebeveyn Olmamanın Yetk.nl.k Üzer.ndek. Etk.s.

ve Yetk.nl.ğ. Onaylayan Durumlar. İlk tema altında bel.rs.zl.k ve şüphe, profesyonell.k ve etk.l.

olmama alt temaları yer almıştır. İk.nc. tema altında .se vel. .l.şk.ler., öğrenc. başarısı ve

mot.vasyonu, öğrenc. desteğ. ve rehberl.ğ., öğrenc.lerle güven ve bağ kurma, meslek. deney.m,

yaratıcı öğret.m ve öğrenc. odaklı yaklaşım alt temaları ortaya çıkmıştır. Bulgulara göre,

katılımcı .fadeler.nde en sık öğrenc.lerle güven ve bağ kurma ve vel. .l.şk.ler. alt temaları

vurgulanmış, ebeveyn olmamanın yeterl.k üzer.ndek. etk.s. .se daha sınırlı sayıda katılımcı

tarafından d.le get.r.lm.şt.r. Genel olarak, katılımcıların .fadeler. meslek. yeterl.k algılarının

ebeveynl.k deney.m.nden z.yade pedagoj.k uygulamalar, öğrenc. ve vel. .l.şk.ler. .le meslek.

deney.m tarafından şek.llend.ğ.n. gösterm.şt.r. Bulgular, öğretmenl.kte ps.koloj.k .ht.yaçların

meslek. yeterl.ğe yansımalarını anlamak açısından önem taşımakta ve ebeveynl.k deney.m.

olmayan kadın öğretmenler.n yeterl.k algılarına .l.şk.n l.teratürdek. boşluğu doldurarak alana

katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kel-meler: Meslek. yeterl.k, öz-bel.rleme kuramı, ebeveynl.k deney.m., kadın

öğretmen, n.tel araştırma.