Akademik Veri Yönetim Sistemi
III. Endüstri ve Örgüt Psikolojisi Kongresi , İstanbul, Türkiye, 8 - 09 Mayıs 2026, (Özet Bildiri)
Giriş ve Amaç: Denizcilik sektörü; uzun ve vardiyalı çalışma düzeni, hiyerarşik yapı, zorlu deniz ve iklim koşulları, yoğun iş yükü ile aile ve sosyal çevreden uzun süre uzak kalma gibi çok boyutlu stres faktörleri nedeniyle fiziksel ve zihinsel sağlık açısından yüksek riskli bir çalışma alanı olarak değerlendirilmektedir. Alan yazındaki çalışmalar sıklıkla denizcilik sektöründeki psikososyal riskleri tespit edilmekte olup bu risklere yönelik eğitim çalışmaları oldukça sınırlıdır. Bu araştırma, kariyerinin başındaki denizcilik öğrencilerinin ilk uzun yol stajına uyumlarını desteklemek üzere birincil düzey psikoeğitim programı geliştirmek ve etkililiğini incelemektir. Program ile öğrencilerin staj öncesinde çeşitli psikososyal kaynaklarının güçlendirilmesi ve stres yönetimi becerilerinin artırılması hedeflenmiştir.
Yöntem: Katılımcılar, İstanbul’daki bir devlet üniversitesinin Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümü’nde öğrenim gören 21-23 yaş arasındaki 3. sınıf öğrencileridir ve ilk kez uzak yol (altı aylık) deniz stajına çıkacak olmaları nedeniyle amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Psikoeğitim programı geliştirilirken pozitif psikoloji ve kabul ve kararlılık terapisi içerik ve uygulamaları kullanılmıştır. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ön test, son test ve izleme ölçümlü, deney (n=24) ve kontrol gruplu (n=24) yarı deneysel desen modelinde tasarlanmıştır. Deney grubuna haftada iki gün olmak üzere dört hafta boyunca psiko-eğitim programı uygulanmıştır. Veriler psikolojik sermaye, psikolojik esneklik, algılanan stres, duygusal zeka ve psikolojik iyi oluş ölçekleri kullanılarak çevrimiçi toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 24 paket programı aracılığıyla; grupların başlangıç denkliğini test etmek için bağımsız örneklem t-testi, zaman ve grup etkileşimini incelemek için karışık ölçümler için varyans analizi ve seçilim yanlılığını kontrol altına almak için kovaryans analizi ile gerçekleştirilecektir.
Temel Bulgular: Veri toplama süreci devam etmektedir. Araştırma sonucunda, psiko-eğitim programına katılan deney grubunun; psikolojik sermaye, psikolojik esneklik, duygusal zeka ve iyi oluş puanlarının kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olması; algılanan stres puanlarının ise düşük olması öngörülmektedir. Ayrıca deney grubunun son test ve izleme puanlarının, ön test puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı artış beklenmektedir.
Tartışma ve Sonuç:
Bu araştırma, denizcilik öğrencilerinin uzun yol stajına hazırlanma sürecinde karşılaştıkları psikososyal zorluklara yönelik uygulanabilir bir destek modeli sunmaktadır. Bu model, öğrencilerin stresle başa çıkma becerilerini güçlendirmeye, psikolojik dayanıklılıklarını artırmaya ve mesleki uyumlarını kolaylaştırmaya yönelik pratik araçlar sağlamaktadır. Programın uygulanmasıyla, denizcilik fakültelerinde öğrencilerin ruh sağlığını korumaya yönelik sistematik bir yaklaşımın geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.Anahtar Kelimeler: Denizcilik Psikolojisi, Pozitif Psikoloji, ACT, Psiko-eğitim