Bamya Lifi Karışımlı El Dokuması Yüzeylerin İç Mekân Tasarımında Kullanımı

Alacatlı Ş. N., Merdan N.

I. Uluslararası Amasya Kültür Sanat Sempozyumu, Amasya, Türkiye, 20 - 22 Mayıs 2026, (Yayınlanmadı)

  • Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
  • Basıldığı Şehir: Amasya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • İstanbul Ticaret Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Sanayileşmenin tetiklediği seri üretim ve hızlı tüketim döngüleri çevresel tahribatın yanı sıra doğal kaynakların hızla tükenmesine yol açmaktadır. Özellikle tarımsal faaliyetler sonucunda ortaya çıkan atıklar, genellikle yakılarak ya da çürümeye bırakılarak çevresel bir yük oluşturmaktadır. Bu durum tasarım dünyasında ekolojik, döngüsel ekonomi modeline uygun alternatif hammadde arayışlarını zorunlu hale getirmektedir. Çalışma, tarımsal faaliyetler sonucu ortaya çıkan bamya atık liflerinin keten ve yün gibi doğal liflerle bir arada kullanılmasıyla elde edilen dokuma yüzeylerinin, tasarım potansiyelini incelemeyi ve bu yüzeylerin iç mekân tekstil ürünlerinde kullanım olanaklarını, butik üretim modeli çerçevesinde araştırmayı hedeflemektedir.

Çalışmada geleneksel el dokuması ve doğal boyamacılığı ekolojik tasarım perspektifiyle birleştiren deneysel bir metodoloji izlenmektedir. Amasya’dan toplanan bamya gövde atıklarından elde edilmiş lifler, keten ve yün elyaf ile bitkisel ve mineral kökenli doğal boyarmaddeler kullanılarak renklendirilmiştir. Hazırlanan tekstil malzemeleri, dokuma tezgahlarında bezayağı, dimi, panama ve rips gibi temel örgüler ile özgün dokuma yüzeylerine dönüştürülmüştür. Elde edilen bu fiziksel yüzeyler, üç boyutlu tasarım programları aracılığıyla çeşitli iç mekân tekstil ürünlerine dijital ortamda giydirilmiştir.

            Yapılan çalışma sonucunda bamya lifinin sahip olduğu doğal mukavemet ve boşluklu yapısının, iç mekân tekstillerinde aranan estetik ve fonksiyonel performansı karşılayabileceği ön görülmektedir. Bitkisel atıkların tasarım sürecine dahil edilmesinin, hammadde maliyetini düşürürken ürünün özgünlük değerini artırabileceği düşünülmektedir.

 

Tarımsal atıkların el dokuması gibi zanaat odaklı süreçler ile katma değeri yüksek iç mekân ürünlerine (yastık, döşeme vb.) dönüştürülmesinin, butik üretim ölçeğinde sürdürülebilir bir model sunabileceği değerlendirilmektedir. Bu çalışma, çevre bilinci yüksek tasarım pazarı için yerel, etik ve düşük karbon ayak izine sahip bir üretim metodolojisini literatüre kazandırmayı amaçlamaktadır.