Akademik Veri Yönetim Sistemi
16. Uluslararası Mühendislik, Mimarlık ve Tasarım Kongresi, İstanbul, Türkiye, 20 - 22 Aralık 2025, ss.914-924, (Tam Metin Bildiri)
Günümüzde Tarihi Yarımada sınırlarında yer alan Cankurtaran Mahallesi Fatih ilçesinde bulunmaktadır. Geçmişten günümüze barınma fonksiyonuna sahip olan Cankurtaran Mahallesi, zaman içerisinde barınma fonksiyonunu kaybetmiş, turizm amaçlı konaklama fonksiyonu barınmanın yerini almaktadır. Söz konusu bu değişim; Cankurtaran Mahallesi’nin tarihsel katmanlarının ve mekânsal belleğinin irdelenmesini zorunlu kılmış; geçmiş-gelecek izleri arasında sürekliliğin kavranabilmesi adına çok katmanlı analitik bir yaklaşımı gerekli hale getirmiştir. Somut bileşenleri ve fiziksel dokusu üzerinden incelenen mahalle, eş zamanlı olarak kavramsal bir düzlemde ‘kent izleri’ (trace) ve bu izlerin ürettiği ‘kent yerleri’ (place) bağlamında ele alınmıştır. Bu çerçevede iz (trace); kültürel yaşantının mekânda bıraktığı izler, kalıntılar, artıkların tümünü oluşturmaktadır. Mekân-yer (space-place) ise, aktörlerin eylemleri ile gerçekleşen barınma, dinlenme vb. gibi fonksiyonlarını faaliyete geçirdiği fiziksel alanlarda olmuşmaktadır. Bu çalışmada, Cankurtaran Mahallesi’nde belirlenen sınırlar içerisindeki konut tipolojileri; doluluk-boşluk oranı, işlev, kat adedi ve yapım teknikleri başlıkları altında analiz edilmektedir. Bu duruma ek olarak; Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) verileri aracılığıyla bölgenin geçmişteki durumu incelenmiş; bu doğrultuda, konut tipolojilerinin tarihsel gelişimi ve Tarihi Yarımada’daki benzer yerleşim alanlarının zaman içindeki dönüşümü üzerine kapsamlı bir değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Bu çalışma kapsamında Cankurtaran Mahallesi; Tarihi Yarımada içerisindeki konumu, tarihsel süreçteki dönüşümü ve barındırdığı kentsel izler ile bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Geçmişten günümüze ulaşan yerleşim dokusu; kent izleri, konut tipolojisi, tarihsel katmanlaşma ve sosyolojik yapı gibi parametreler ekseninde irdelenmiştir. Analiz sürecinde mevcut sorunların tespit edilmesi ve bu bulgular ışığında çözüm önerilerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır.