KOBİ'lerde Ar-Ge Yoğunluğunun Özsermaye Kârlılığına Etkisi: Türkiye Panel Veri Analizi (2016-2023)
Verimlilik Dergisi, cilt.60, sa.3, ss.901-910, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 60 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.51551/verimlilik.1937548
- Dergi Adı: Verimlilik Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.901-910
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Ticaret Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Bu çalışma, KOSGEB veri tabanında kayıtlı Ar-Ge yapan küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde (KOBİ) Ar-Ge yoğunluğunun özsermaye kârlılığı (ROE) üzerindeki cari ve gecikmeli etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Ar-Ge harcamalarının kısa ve orta vadedeki kârlılık etkisinin KOBİ ölçeğinde sistematik biçimde test edilmesi araştırmanın temel sorusunu oluşturmaktadır. Yöntem: 2014–2023 dönemini kapsayan ham veri setinden türetilen ve etkin analiz dönemi 2016–2023 olan 738 firmaya ait 4.903 firma-yıl gözleminden oluşan panel veri seti kullanılmıştır. Ar-Ge yoğunluğunun cari ve iki yıla kadar gecikmeli etkileri dağıtılmış gecikme modeli çerçevesinde test edilmiş; İki Yönlü Sabit Etkiler modeli ve Driscoll-Kraay robust standart hatalar tercih edilmiştir. Bulgular: Cari yıl Ar-Ge yoğunluğu özsermaye kârlılığını anlamlı biçimde olumsuz etkilemektedir. Bir yıl gecikmeli Ar-Ge yoğunluğu ise kârlılık üzerinde pozitif ve anlamlı etki yaratmaktadır. İki yıl gecikmeli etki istatistiksel anlam taşımamaktadır. Özgünlük: Çalışma, Ar-Ge ve kârlılık ilişkisini halka açık firmalar yerine KOSGEB veri tabanında yer alan KOBİ'ler üzerinden inceleyerek literatürdeki önemli bir ampirik boşluğu doldurmaktadır. Ayrıca, Ar-Ge yoğunluğunun etkilerini yalnızca cari dönemle sınırlı tutmayıp dağıtılmış gecikme modeli çerçevesinde dinamik olarak ayrıştırması, kısa ve orta vadeli etkilerin farklı yönlerde ortaya çıkabileceğini göstermesi bakımından özgün bir katkı sunmaktadır.
Purpose: This study aims to examine the current and lagged effects of R&D intensity on return on equity (ROE) among small and medium-sized enterprises (SMEs) registered in the KOSGEB database. The central research question is whether R&D expenditures exert differential effects on SME profitability across current and subsequent periods. Methodology: An unbalanced panel dataset derived from raw firm-level data covering 2014–2023, with an effective analysis period of 2016–2023, comprising 4,903 firm-year observations from 738 firms, is employed. A distributed lag model captures contemporaneous and up to two-year lagged effects of R&D intensity. A Two-Way Fixed Effects estimator with Driscoll-Kraay robust standard errors is applied to address autocorrelation, heteroskedasticity, and cross-sectional dependence. Findings: Contemporaneous R&D intensity exerts a statistically strong and negative effect on return on equity. One-year lagged R&D intensity yields a positive and significant effect, indicating that R&D investments generate measurable returns within the following year. The two-year lagged effect is statistically insignificant. Originality: The study fills an important empirical gap in the literature by examining the relationship between R&D and profitability using SMEs registered in the KOSGEB database, rather than publicly listed firms. Moreover, by not limiting the effects of R&D intensity to the contemporaneous period and instead decomposing them dynamically within a distributed lag model framework, the study offers an original contribution by demonstrating that short- and medium-term effects may emerge in different directions.