TÜRK İDARE HUKUKUNA GÖRE BÜYÜK EKONOMİK DEĞİŞİMLERİN MÜCBİR SEBEP NİTELİĞİ
Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.21, sa.2, ss.1305-1330, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 21 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.58820/eruhfd.2007076
- Dergi Adı: Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1305-1330
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Ticaret Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, büyük ölçekli ekonomik değişimlerin ve ekonomik krizlerin idare hukuku bakımından mücbir sebep olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorununu incelemektedir. Mücbir sebep; dışsallık, öngörülemezlik ve önlenemezlik unsurlarından oluşmakta olup ekonomik değişimlerin bu unsurları taşıyıp taşımadığı çalışmada değerlendirilmektedir. Bu kapsamda ekonomik krizlerin, yüksek enflasyonun, devalüasyonun, kur dalgalanmalarının ve makro ölçekli ekonomik kırılmaların idarenin işlem, eylem ve sözleşmeleri üzerindeki etkileri ele alınmaktadır. Çalışmada ekonomik değişimlerin idare tarafından öngörülüp öngörülemeyeceği, sonuçlarının önlenebilir olup olmadığı ve idarenin bu süreçlerin ortaya çıkmasındaki veya etkilerinin ağırlaşmasındaki rolü incelenmektedir. Bu amaçla yargı kararları, öğretideki görüşler ve uygulamadaki örnekler birlikte değerlendirilmiştir. Ayrıca ekonomik değişimlerin sıklığı, yoğunluğu ve etkileri dikkate alınarak bunların hangi koşullarda mücbir sebep teşkil edebileceği tartışılmıştır. Sonuç olarak çalışma, büyük ölçekli ekonomik değişimlerin mücbir sebep sayılıp sayılamayacağının somut olayın özellikleri ve idare hukukunun temel ilkeleri ışığında belirlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
This study examines whether major economic changes, including economic crises, may be regarded as force majeure within the framework of administrative law. Force majeure consists of the elements of externality, unforeseeability, and inevitability, and the study evaluates whether major economic changes satisfy these elements in light of the principles of administrative law. In this context, the effects of economic crises, high inflation, devaluation, exchange rate fluctuations, and large-scale economic disruptions on administrative acts, administrative actions, and administrative contracts are analyzed. The study further examines whether such economic developments can be foreseen by the administration, whether their consequences can be prevented, and what role the administration plays in these processes. For this purpose, judicial decisions, doctrinal opinions, and practical examples are assessed together. In addition, taking into account the frequency, intensity, and effects of economic changes, the study discusses the conditions under which such developments may constitute force majeure. The study concludes that the classification of major economic changes as force majeure must be determined in light of the specific circumstances of each case and the fundamental principles of administrative law.