Sürdürülebilirlik İçin Kültürel Miras: Kanaviçeden İlhamla Bir Sistem Önerisi ve Eğitim Aracı Tasarımı


İlbay E., Boga M.

Ulusal Tasarım Araştırmaları Konferansı 2024 (UTAK), Ankara, Türkiye, 9 - 11 Eylül 2024, ss.435-455, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.435-455
  • İstanbul Ticaret Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, endüstriyel tasarım son sınıf stüdyo projesine konu edilen Sürdürülebilirlik

için Kültürel Miras kapsamında geliştirilen bir sistem önerisini sunmaktadır. Kültürel

miras olarak seçilen kanaviçenin geçmişte kız çocukları için okuma yazma öğrendikleri

bir eğitim aracı haline dönüşmüş olmasından ilham ile yola çıkılmış, teknoloji odaklı

çağımızın gerektirdiği bilgi işlemsel okuryazarlık ile nasıl ilişkilendirilebileceği

sorgulanmıştır. Eğitimde fırsat ve toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeterek oluşturulan

sistem, kanaviçe aracılığıyla tekstil atıklarına değer kazandırarak yeniden kullanımı veya

onarımını hedeflemektedir. Böylece hem ekolojik hem de sosyal açıdan dört, beş ve sekiz

numaralı Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile ilişki kurularak bir sosyal inovasyon

önerisi geliştirilmiştir. Çalışmanın araştırma aşamasında dört katılımcı ile derinlemesine

görüşmeler yapılarak kanaviçe ile ilgili anlatı toplanmış ve araştırmacı tarafından da

yapılan denemeler kayıt altına alınarak küçük ölçekte oto-etnografik bir araştırma

yürütülmüştür. Toplanan anlatılar Çelikoğlu ve çalışma arkadaşlarının (2020) önerdiği

kategoriler üzerinden analiz edilerek tasarım girdileri oluşturulmuştur. Bu öneri, kırsal

bölgelerde yaşayan ve bilgi teknolojileri eğitimi fırsatı yakalayamayan çocuk ve gençlere

kanaviçenin görsel kodlama diline olan yakınlığından faydalanarak kodlama eğitimi

fırsatı yaratırken, aile bireylerinin ve bölgede yaşayan kadın girişimcilerin üretilen şablon

tasarımlarını işleyerek hayata geçirdiği bir sistem kurgulamaktadır. Böylece, kırsalda

istihdam, eğitimde fırsat eşitliği ve tekstil atıklarının yeniden kazanımı gibi konularda

ilerleme kaydetmek hedeflenmektedir.