Ulusal Tasarım Araştırmaları Konferansı 2024 (UTAK), Ankara, Türkiye, 9 - 11 Eylül 2024, ss.435-455, (Tam Metin Bildiri)
Bu çalışma, endüstriyel tasarım son sınıf stüdyo projesine konu edilen Sürdürülebilirlik
için Kültürel Miras kapsamında geliştirilen bir sistem önerisini sunmaktadır. Kültürel
miras olarak seçilen kanaviçenin geçmişte kız çocukları için okuma yazma öğrendikleri
bir eğitim aracı haline dönüşmüş olmasından ilham ile yola çıkılmış, teknoloji odaklı
çağımızın gerektirdiği bilgi işlemsel okuryazarlık ile nasıl ilişkilendirilebileceği
sorgulanmıştır. Eğitimde fırsat ve toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeterek oluşturulan
sistem, kanaviçe aracılığıyla tekstil atıklarına değer kazandırarak yeniden kullanımı veya
onarımını hedeflemektedir. Böylece hem ekolojik hem de sosyal açıdan dört, beş ve sekiz
numaralı Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile ilişki kurularak bir sosyal inovasyon
önerisi geliştirilmiştir. Çalışmanın araştırma aşamasında dört katılımcı ile derinlemesine
görüşmeler yapılarak kanaviçe ile ilgili anlatı toplanmış ve araştırmacı tarafından da
yapılan denemeler kayıt altına alınarak küçük ölçekte oto-etnografik bir araştırma
yürütülmüştür. Toplanan anlatılar Çelikoğlu ve çalışma arkadaşlarının (2020) önerdiği
kategoriler üzerinden analiz edilerek tasarım girdileri oluşturulmuştur. Bu öneri, kırsal
bölgelerde yaşayan ve bilgi teknolojileri eğitimi fırsatı yakalayamayan çocuk ve gençlere
kanaviçenin görsel kodlama diline olan yakınlığından faydalanarak kodlama eğitimi
fırsatı yaratırken, aile bireylerinin ve bölgede yaşayan kadın girişimcilerin üretilen şablon
tasarımlarını işleyerek hayata geçirdiği bir sistem kurgulamaktadır. Böylece, kırsalda
istihdam, eğitimde fırsat eşitliği ve tekstil atıklarının yeniden kazanımı gibi konularda
ilerleme kaydetmek hedeflenmektedir.