Mobbing davranışı ve kişilik özellikleriyle ilişkisi

Creative Commons License

BAŞ N., ORAL E. T.

Istanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.11, sa.21, ss.11-24, 2012 (TRDizin)

Özet

Giriş: Mobbing karşısında gösterilen tutumlar ve tepkiler çalışanın kişilik özellikleri, yetiştiği kültür, eğitim seviyesi vb unsurlara bağlı olarak farklılaşabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, çalışanların kişilik özellikleri ile mobbinge maruz kalma arasında ilişki olup olmadığını incelemek ve mobbinge maruz kalanların tutumları ile kişilik özellikleri arasında nasıl bir bağlantı olduğunun araştırılmasıdır. Yöntem: Araştırma, İstanbul ilinde bulunan üç yerli ve üç yurtdışı kökenli ilaç firmasının merkez ve saha çalışanları üzerinde yapılmış ve Cloninger Mizaç ve Karakter Envanteri, mobbing ile bir tutum anketi yanısıra demografik özellikleri belirleyecek anket uygulanmıştır. Örneklem seçimi, gelişigüzel ve kartopu yöntemleri ile yapılmış ve 100 katılımcı üzerinde uygulanan anketler istatistikî analizle değerlendirilmiştir. Bulgular: Mobbing görülme oranı %44 bulunmuştur. Büyük yaş grubunun psikolojik taciz ölçeği puanları 30 yaş altı çalışanlara göre daha yüksek, evli olanların bekarlara göre daha daha düşüktür. Yerli firmalarda çalışanlarının anlamlı derecede daha fazla mobbing davranışlarına maruz kaldıkları gösterilmiştir. Mobbing davranışlarına karşı gösterilen tutumlar ile kişilik boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; “Yenilik Arayışı” alt boyutu ile “Kaçma” tutumları arasında %26,8 düzeyinde pozitif yönde, “Pasif Başa Çıkma” tutumları arasında %34,7 düzeyinde negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. “Zarardan kaçınma” alt boyutu ile “Karşı Savaşma” alt boyutu arasında %38,0 düzeyinde negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. “Ödül Bağımlılığı” alt boyutu ile “Kaçma” tutumları arasında %25,0 düzeyinde negatif yönde , “Karşı Savaşma” tutumları arasında ise %23,2 düzeyinde pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Kendi Kendini İdare Etme alt boyutu ile Karşı Savaşma tutumları arasında %22,8 düzeyinde pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuçlar: Mizaç ve Karakter özellikleri ile mobbing davranışlarına maruz kalma ve mobbinge karşı gösterilen tutumlar arasında bir ilişki olduğu gösterilmiştir.
Background: Exposure to mobbing may be closely related to personality feautures and reactions or attitude towards mobbing also affected by cultural factors as well as education. The aim of this study is to evaluate the relationship of mobbing to personality features. Method: Study was conducted in three local and three international pharmaceutical companies situated in İstanbul. Field and head office emploies of the companies were included. Cloninger’s Temperament and Character Inventory (TCI), Scale for mobbing score and an attitude questionnnaire with sociodemographic survey were applied. Sample selection was done on haphazard and snowball basis and scores of 100 participants were assessed. Findings: Mobbing rate was 44% in our sample. Mobbing scores of elder groups comparing to ages under 30 was higher and married participants had lower scores comparing to singles. Local company workers exposed to mobbing behavior more than their colleagues working in international firms. Head office workers comparing to field personnel faced to mobbing more frequently. Attitude towards mobbing and its relationship to personality features revealed that, “Novelty Seeking” temperament correlated with “Fight back” behavior negatively in 38% while, “Reward Dependence” temperament correlated with “Fight back” behavior positively in 23,2% level. Self-Transcendence character feature also correlated with “Fight back” behavior positively in 22,8% level. Results: There is an obvious relationship between Temperament and Character features with the exposure to mobbing and attitudes towards it.