Adölesanlarda beslenme ile psikolojik durumun tahmini: İkincil öğrenci verileri ile bir yapay sinir ağı uygulaması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, İnsan Ve Toplum Bilimleri Fakültesi, İstatistik Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Gülnaz Nural Bekiroğlu
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Bu çalışmanın öncelikli amacı, adölesan dönem öğrencilerinin verileri kullanılarak bir yapay sinir ağı (YSA) modelinin eğitilmesi ve beslenme verileri ile psikolojik durumun tahmin edilmesidir. Spesifik besin ögelerinin yeterli miktarda alınmasının yanı sıra tüketilen besinlerden elde edilecek enerji miktarının da önemli olduğu düşünülmektedir. Okul yemekhanesi ya da kantinler gibi okul içerisinde yemek satışı yapacak yerlerin öğün içeriklerine karar verme aşamasında bu durumun göze alınması önemlidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada kullanılan veri, rastgele seçilen 451 öğrenciye uygulanan Demografik Form, Beck Anksiyete Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Conners-Wells Ergen Özbildirim Ölçeği ve Besin Tüketim Sıklığı (FFQ) ölçeklerinden elde edilmiştir. Modelin eğitilmesi ve tahmin süreçlerinde Python programlama dili kullanılmıştır. Doğru tahmin oranının %70'in üzerinde olması durumunda sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilecektir. Bulgular: Çalışmada, adölesanların beslenme alışkanlıkları ile psikolojik durumlarının tahmini için bir YSA modeli kurulmuştur. Modelin eğitim süreci boyunca, veri setindeki özellikler değerlendirilmiş ve farklı parametrelere sahip YSA modelleri ile sınıflandırma başarıları karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, beslenme verileri kullanılarak psikolojik durumun tahmin edilebileceğini ve yapılan tahminin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ortaya koymuştur. Farklı nöron sayılarına sahip modeller karşılaştırıldığında bazılarının diğerlerine göre daha iyi performans gösterdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, nöron sayısının artırılmasının her zaman model performansını artırmadığı görülmüştür. Bu bulgu, her veri seti için en uygun model parametrelerinin dikkatlice belirlenmesi gerektiğini göstermektedir. Sonuç: Modelin başarılı tahmin yeteneği, bu tür yapay zekâ modellerinin eğitim ve sağlık politikalarına karar verme süreçlerinde kullanılabilir araçlar olabileceğini göstermektedir. Adölesanlara sunulan besinlerin içeriklerinin, psikolojik sağlığı destekleyici nitelikte olmasının önemi vurgulanmıştır. Eğitim ve sağlık otoritelerinin, adölesanların sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmaları için gerekli önlemleri almaları ve bu konuda farkındalık yaratmaları önem arz etmektedir.