Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan yetişkinlerin akademik mükemmeliyetçilikleri, öz düzenleme becerileri ve öz yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Rüstem Aşkın
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Çocukluk döneminde başlayan ve genellikle etkileri yetişkinlik döneminde kadar uzanan dikkati sürdürmede güçlük, hiperaktivite ve dürtüsellik ile karakterize Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) kişinin sosyal hayatını etkilediği kadar akademik hayatını da etkilemektedir. Akademik hayatı doğrudan etkileyen öz düzenleme ve öz yeterlilik, kişinin başarıya ulaşmasında aynı zamanda ilerleyen dönemlerde sürdürmesinde önemli iki kavramdır. Akademik mükemmeliyetçilik ise kişinin var olan potansiyeline ket vuran ve hedeflerine ulaşmasını engelleyen bir kavramdır. Bu çalışmanın amacını Dikkat Eksiliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) yaşayan yetişkinlerin akademik mükemmeliyetçiliklerini, öz düzenleme düzeylerini ve öz yeterlilik düzeylerini çeşitli değişkenlere göre incelemek ve korelasyon ilişkilerini saptamak oluşturmaktadır. Bu doğrultuda amacına uygun olarak 2017 yılında Odacı, Kalkan ve Çıkrıkcı tarafından geliştirilen 'Akademik Mükemmeliyetçilik Ölçeği', 2010 yılında Yıldırım ve İlhan tarafından Türkçe'ye uyarlaması gerçekleştirilen 'Genel Öz Yeterlilik Ölçeği', 2015 yılında Arslan ve Gelişli tarafından geliştirilen 'Algılanan Öz-Düzenleme Ölçeği' ile birlikte araştırmacı tarafından geliştirilen 'Sosyodemografik Bilgi Formu' kullanılmıştır. Araştırmaya çeşitlilik arz eden demografik özelliklere sahip 480 Dikkat Eksiliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısına sahip yetişkin ve kontrol grubunu oluşturması amacıyla 170 Dikkat Eksiliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısına sahip olmayan yetişkin katılım sağlamıştır. Araştırmada toplanan verilerin analizi SPSS 26.0 paket programı ile analiz edilmiş, analizde güvenirlik testi, normallik testi, Bağımsız Gruplar T-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve korelasyon testleri uygulanmıştır. Gerçekleştirilen analizlerde sosyodemografik bilgi formunda yer alan değişkenler bakımından katılımcıların akademik mükemmeliyetçilik, genel öz yeterlilik ve algılanan öz düzenleme düzeylerinde farklılaşma incelenmiştir. Ölçekler ve alt boyutları arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson Korelasyon İlişki Testi uygulanmıştır. Ulaşan sonuçlara göre akademik mükemmeliyetçilik ile genel öz yeterlilik ve algılanan öz düzenleme arasında negatif yönde ilişki; genel öz yeterlilik ile algılanan öz düzenleme arasında pozitif yönde ilişki saptanmıştır.