Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kodak D. (Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 1002 - Hızlı Destek Programı, 2026 - 2027
Yapay zekâ temelli araçların yüksek.gretim ortamlarında hızla yaygınlasması, ögrenme
süre.lerinin yalnızca teknik degil, aynı zamanda bilissel ve epistemolojik düzeyde yeniden
yapılandıgı bir d.nüsüm alanı yaratmaktadır. Ancak mevcut literatür, büyük .l.üde teknoloji
kabulü, kullanım niyeti ve performans çıktıları gibi nicel göstergelere odaklanmakta; ögrencilerin
yapay zekâ ile kurdugu iliskinin bilissel mimarisini ve ögrenme süre.leri üzerindeki d.nüstürücü
etkilerini derinlemesine incelemekte yetersiz kalmaktadır. Özellikle Türkiye baglamında, yapay
zekâ destekli ögrenmenin öz-düzenleme, elestirel düsünme, epistemik güven ve bilissel
sorumluluk üzerindeki etkilerini kuramsal temelde ele alan kapsamlı ampirik çalısmalar sınırlıdır.
Bu proje, Z kusagı üniversite ögrencilerinin yapay zekâ destekli ögrenme pratiklerini çok katmanlı
bir analiz çerçevesi içinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalısma, yapay zekâ ile etkilesimin
yalnızca bir araç kullanım davranısı degil; bilissel dıssallastırma, epistemik otorite kayması ve
ögrenme sorumlulugunun yeniden konumlanması gibi süre.leri içeren karmasık bir pedagojik
yeniden yapılanma alanı oldugu varsayımından hareket etmektedir. Bu dogrultuda arastırma,
ögrencilerin yapay zekâ kullanım motivasyonlarını, algılanan akademik fayda düzeylerini, elestirel
degerlendirme kapasitelerini ve öz-düzenlemeli ögrenme stratejilerindeki d.nüsümü analiz etmeyi
hedeflemektedir. Arastırma, karma yöntem yaklasımıyla tasarlanmıstır. Nicel asamada, yapay
zekâ kullanım pratikleri ile ögrenme algıları arasındaki iliskileri ölçmeye yönelik ölçek
uygulanacak; nitel asamada ise yarı yapılandırılmıs derinlemesine g.rüsmeler aracılıgıyla
ögrencilerin deneyimlerinin bilissel ve pedagojik boyutları ..zümlenecektir. Nitel veriler, Braun ve
Clarke?ın tematik analiz modeli temel alınarak MAXQDA yazılımı aracılıgıyla analiz edilecek; kodtema
iliskileri sistematik biçimde yapılandırılarak kuramsal çerçeveyle iliskilendirilecektir. Bu
bütünlesik tasarım, bulguların hem açıklayıcı gücünü hem de baglamsal derinligini artıracaktır.
Projenin .zgün katkısı ü. düzeyde ortaya çıkmaktadır. Birincisi, Türkiye?de yapay zekâ destekli
ögrenme süre.lerini bilissel d.nüsüm perspektifiyle ele alan kuramsal temelli ampirik veri
üretmesidir. Ikincisi, ögrenme süre.lerinde ortaya çıkan bilissel kırılmaları kavramsal düzeyde
tartısmaya açarak literatürdeki araç-merkezli yaklasımı asmayı hedeflemesidir. ..üncüsü ise
yüksek.gretimde yapay zekâ entegrasyonuna iliskin pedagojik, etik ve stratejik politika gelistirme
süre.lerine kanıta dayalı katkı sunmasıdır. Bu baglamda proje, yapay zekâ destekli ögrenmenin
Türkiye yüksek.gretim sisteminde yarattıgı bilissel yeniden yapılanmayı analitik olarak g.rünür
kılmayı ve alana kuramsal derinligi olan .zgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir.