Johannes Lewenklau’nun Osmanlı Çizimleri Üzerinden Erken Osmanlı Kamusal Mekânının Sosyo-Mimari Analizi
Akcan Şirin E., Oğultekin Atalan T.(Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Ağustos 2026
- Bitiş Tarihi: Ağustos 2027
Proje Özeti
Erken dönem Osmanlı mimarisine ait plan ve modellerin, anıtsal yapılar dışında ayrıntılı biçimde günümüze ulaşmadığı görülmektedir. Yeni ortaya çıkarılan Osmanlı mimari planları, kamusal ilişkilerin, ritüellerin ve benzeri birçok sosyal pratiğin nasıl geliştiğine ışık tutmaktadır. Avusturya Ulusal Kütüphanesi’nde yer alan ve Johannes Lewenklau’nun erken 15. ve 16. yüzyıllara ait Osmanlı mimarlığı ile gündelik yaşamını betimleyen çizimlerini içeren Figurae calamo exaratae variorum Turcarum imperatorum, capitaneorum etc. imagines, deinde habitus, ludos, caerimonias etc. Repraesentantes adlı eser ile birlikte, Osmanlı toplumunun mimarlık ve kamusal yaşamına dair daha önce fark edilmeyen özellikler ortaya çıkarılmakta; bu çizimler doğrultusunda yeniden tarihlendirilmektedir.Bu çalışma, Johannes Lewenklau’nun 16. yüzyıl sonlarına ait çizimlerini inceleyerek Osmanlı erken döneminde mimari mekânın toplumsal işlevlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, özellikle hamam, mescit, külliye, çarşı ve meydan gibi kamusal yapıların dönemin gündelik yaşamı, sosyal ilişkileri ve mahalle yapısı üzerindekietkilerini görsel belgeler aracılığıyla değerlendirecektir. Amaç, mimari mekânın Osmanlı toplumunda sosyal etkileşim, cinsiyet rolleri ve kamusal yaşamla kurduğu ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu doğrultuda hamam yapısı hem temizlik hem de sosyalleşme ve aidiyet göstergesi olarak kamusal alanın önemli bir bileşeni olarak ele alınacaktır. Çalışma, çizimleri mimari ve sosyolojik açıdan disiplinler arası bir yaklaşımla çözümleyerek erken Osmanlı kentinde kamusal alanın sosyal dinamiklerini, mekânsal organizasyonunu ve toplumsal anlam üretim biçimlerini yeniden yorumlamayı hedeflemektedir.