Balat'ın Siborg Mekan Olarak Okunması: Dijital Temsiller, İnsan Dışı Aktörler ve Ağ Toplumu Perspektifinden Kentsel Deneyimin Yeniden Kavramsallaştırılması
Geçkili Karaman P. (Yürütücü), Sezgin Toruk N.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2027
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Ocak 2026
- Bitiş Tarihi: Ocak 2027
Proje Özeti
Bu proje, Balat semtini insan-merkezli mekân okumalarının ötesine geçerek, siborg bir organizma olarak ele almayı amaçlamaktadır. Donna Haraway’in siborg kavramı ile Manuel Castells’in ağ toplumu yaklaşımından hareketle, kentsel mekânın yalnızca toplumsal ilişkilerin ürünü değil, aynı zamanda dijital teknolojiler, nesneler, doğa unsurları ve veri akışlarıyla örülmüş karmaşık bir ağ-ekoloji olduğu varsayılmaktadır. Bu kuramsal çerçeve, Balat’ın tarihsel olarak birikmiş çokkatmanlı yapısını ve güncel dönüşümlerini dışlamadan, insan, teknoloji ve dijital temsiller arasındaki ilişkilerin birlikte nasıl yeniden üretildiğini tartışmaya olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda Balat, insan, makine, doğa ve dijital temsillerin sürekli etkileşim hâlinde olduğu bir alan olarak değerlendirilecektir.
Projenin temel amacı, Balat’ın fiziksel-duyusal deneyimi ile dijital temsillerinin (örneğin sosyal medya üzerinden üretilen imgeler, estetik kodlar ve mekânsal söylemler) birbirinden bağımsız değil, karşılıklı olarak şekillenen süreçler olduğunu ortaya koymaktır. Bu yaklaşım, çalışmanın yalnızca betimleyici bir Balat okuması üretmekten ziyade, kentsel mekânın nasıl algılandığı, deneyimlendiği ve temsil edildiğine dair deneyimsel ve kavramsal bir tartışma açmasını hedeflemektedir. Böylelikle kentsel mekânın yalnızca kullanıcılar tarafından değil, aynı zamanda teknolojik aygıtlar, dijital platformlar ve insan-dışı unsurlar tarafından nasıl üretildiği araştırılacaktır.
Bu doğrultuda çalışma, 3D gözlük deneyleri aracılığıyla katılımcılara Balat’ın alışılagelmiş insan merkezli bakışın dışına çıkan perspektiflerini (kuş, nesne, drone vb.) deneyimletmeyi; eşzamanlı olarak Balat’ın sosyal medya üzerindeki görsel temsillerini analiz ederek, mekânın fiziksel ve dijital katmanları arasındaki etkileşim alanlarını belirlemeyi hedeflemektedir. Bu iki düzlemin birlikte ele alınması, dijital temsillerin fiziksel mekânsal deneyimi nasıl dönüştürdüğünü ve bu dönüşümün kentsel algıya nasıl yansıdığını görünür kılmayı amaçlamaktadır.
Araştırma sonucunda Balat'ın, tarihsel, toplumsal ve teknolojik katmanların iç içe geçtiği; soylulaştırma, turizmleşme ve mülkiyet rejimlerinin dijital temsiller ve teknolojik ağlarla nasıl iç içe geçtiği; bu dinamiklerin insan, doğa, teknoloji ve dijital ağlar arasındaki etkileşimlerle hibrit ve çok katmanlı kentsel deneyimi nasıl dönüştürdüğü ortaya konacaktır.