Başlangıcından günümüze belgeselcilik ve özgün bir tarz olarak TRT belgeselciliği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MEDYA VE İLETİŞİM ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSRAFİL KURALAY
Danışman: AKTAŞ CELALETTİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sinemanın başlangıcından itibaren ortaya çıkan türlerden biri olan belgesel film, gerçeği ortaya çıkarmak amacıyla, görüntü dili kullanılarak, belirli bir kurgu mantığıyla gerçekleştirilen bir yapım türüdür. Belgesel türü, önce belgesel sinema olarak vücut bulmuş ardından televizyon mecrasına doğru açılmıştır. Kuşkusuz belgesel filmlerin televizyon izleyicileri için bilgilendirme ve eğitme gibi son derece önemli işlevleri vardır. Ancak ticari olarak yeterince piyasası oluşmadığından, ticari televizyonlar bu alana yeterince ilgi göstermemiştir. Bu nedenle bu film türü, ağırlıklı olarak kamusal yayıncılık yapan televizyon kanallarının ilgi ve sorumluluk alanında kalmıştır. Türkiye'de Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT), kuruluşundan itibaren belgesel filme olabildiğince önem vermiş, oluşan tecrübe ve birikim TRT Belgesel kanalının kurulmasına imkân sağlamıştır. Bütün bu tarihi geçmişe ve binlerce belgesel film üretimine rağmen, TRT Belgeselciliği konusunda yeterince akademik çalışmanın yapıldığı söylenemez. İşte bu doktora tezinde, Türkiye'de belgesel filmin ortaya çıkışından itibaren günümüze kadarki serüveni ve üretilen belgesel filmler TRT özelinde ele alınmakta ve TRT Belgeselciliğinin bir ekol oluşturup oluşturmadığı sorusuna cevap aranmaktadır. Nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı çalışmada, üretilen belgesel filmler belirli başlıklar altında kodlanarak sayısal analize tabi tutulmaktadır. Ayrıca TRT'de görev yapan yapımcı ve yönetmenlerin, TRT kurumunun başlangıcından itibaren, belgesel filme verdiği desteğe ilişkin görüşlerine yer verilmekte ve TRT Belgeselciliği kavramı üzerinde durulmaktadır. Bu doktora çalışması birinci bölümde belgesel filmin tanımı, tarihsel geçmişi, türleri, tarzları, önemi ve işlevleri üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde televizyon belgeselciliği kavramı ele alınmakta ve TRT'nin kuruluşundan günümüze kadarki süreçte kamusal yayın kuruluşu olarak belgesel yapımcılığı ve yayıncılığına verdiği önem üzerinde durulmaktadır. Son bölümde ise özgün bir tarz olarak TRT belgeselciliği konusu değişik boyutlarıyla irdelenmektedir. Bu çalışma, TRT belgeselciliğine dair detaylı bir değerlendirme niteliği taşıdığı gibi bundan sonra yapılacak çalışmalara da katkı sunabilecektir.