Geleneksel cemaatlerden sanal cemaatlere dinin medyada temsili: Hayalhanem YouTube örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANİFE TAŞKOPARAN
Danışman: Sena Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnternet ve bilgisayar teknolojilerinin insan hayatına entegrasyonu ile sosyal medya ve dijital platformlar yaşamlarımızın vazgeçilmez bir bileşeni haline geldi. Bu bileşen yalnızca iletişim olanaklarını köklü bir biçimde dönüştüren teknolojik bir alt yapı değil, aynı zamanda yeni bir sanal yaşam ekosistemi de inşa etti. Ağlaşan sanal yaşam ekosistemi, bireylerin benzer inanç ve değerleri paylaşan topluluklarla bir araya gelmesine olanak tanırken, bu toplulukların kimlik, inanç ve pratiklerini de yeniden şekillendirdi. Dinî enformasyonun dolayımlanması için yeni alanlar sunan dijitalleşme ile geleneksel dini cemaatler bir taraftan sanal ortamda temsiliyet elde ederlerken, reel dünyadaki varlıklarını geleneksel kodlarla yaşatmaya da devam ediyor. Bu çalışma, dijitalleşme-din bağlamında geleneksel cemaatlerden sanal cemaatlere kayan dinî örgütlenmelerin, medyadaki söylemlerinin inşasına odaklanıyor. Türkiye'deki sanal cemaatlerden biri olan Hayalhanem'in YouTube üzerinden yaptığı dijital din tebliği, söylem analizi yöntemi ile incelendi; bu bağlamda dini temsil etme biçimlerinin geleneksel dinî anlatımlarla olan ilişkisi ve dijitalleşmenin dinî söylemleri üzerindeki etki ve pratikleri anlamaya çalışıldı. Amaç, Hayalhanem'in dini bilgiyi hangi temsillerle sahneledikleri, dini bir şov malzemesi olarak araçsallaştırıp araçsallaştırmadıkları, hangi zihinsel temsillere dayanarak kitleleri kendilerine çektikleri ve İslami kimlik bağlamında hangi söylemsel pratiklerin dolaşıma sokulduğunu ortaya koymaktı. Sonuçta Hayalhanem'in geleneksel din anlayışının temsil ve tebliğ metotlarını hem bireyler hem liderler bazında tağyir ederek gösteri toplumunun bir parçası haline dönüştürdüğü sonucuna ulaşıldı. Anahtar Kelimeler: Dijital Din, Dinin Medyada Temsili, Sanal Dini Cemaatler, Dini Değerler