Yaşlılığı mekân üzerinden okumak: İstanbul'un Kadıköy ve Bağcılar ilçelerinde yaşlılığın mekânsal boyutu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, UYGULAMALI SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA İSEN
Danışman: DOĞAN NECMETTİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sosyolojinin gündemine aldığı güncel meseleler arasında, yaşlılık konusu önemli bir araştırma problemi olarak karşımıza çıkmaya başlamıştır. Tüm dünyada ve ülkemizde değişen demografik özellikler çerçevesinde içinde bulunduğumuz dönemde "yaşlılık" meselesi farklı bir konum kazanmıştır. Toplumsal konular ele alınırken ülkemiz için gençler, gençlik meseleleri ön plana alınmaktayken, hali hazırda yaşlanan nüfusa sahip bir ülke konumuna geçişimizin önemi, son birkaç yıldır fark edilmekle birlikte, bu yeni oluşuma bağlı değişim ve dönüşümler dikte edilmeye başlanmıştır. Bu çalışma da yaşlılık meselesini konu edinerek, bireyin mekândan bağımsız düşünülemeyeceğini ön planda tutarak, yaşlıların mekân ile ilişkisine odaklanmaktadır. Kentte yaşayan yaşlıların, mekân ile ilgili memnuniyetlerinin nasıl olduğu, kendilerini yaşadıkları yere ait hissedip hissetmedikleri, mekânsal değişime tepkileri, mekânın onlara hangi imkânları sağladığı, mekânın onlar için bütünleştirici mi yoksa ayrıştırıcı bir tavır mı sergilediği gibi sorular, bu araştırma için temel soruları oluşturmaktadır. Bu çalışma kapsamında araştırma sorularının içeriğini yaşlıların mekân algıları, aidiyetleri ve beklentilerine ilişkin görüşleri Henri Lefebvre'in mekân kavramına yaklaşımları perspektifinde ele alınmıştır. Araştırmaya yönelik, yaşlı bireylerin mekânsal pratiklerinin okunmasına yönelik, farklı habituslarda yaşayan 65 yaş ve üzeri kişilerle görüşme sağlanmış, yaşlı bireylerin mekânsal ilişkileri analizi yapılmış ve yaşlıların mekâna ilişkin beklentileri ön plana çıkarılmıştır. Bu bağlamda İstanbul ilinde iki farklı semt örneği ele alınarak, mekânsal değişim, mekân algısı ve yaşlı bireylerin mekâna yönelik ilişkilerinin ve beklentilerinin değerlendirmesine yönelik bir çalışma sunulmuştur. Çalışma kapsamında Kadıköy ve Bağcılar ilçeleri seçilerek, 65 yaş ve üzeri bireylerden oluşan örneklem seçimi ile Kadıköy'de ikamet eden beş kişi ve Bağcılar'da ikamet eden beş kişi ile olmak üzere, toplam on kişi ile mülakat yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemleri kapsamında, içerik analizi yöntemi ile bulgular analiz edilmiştir. Bu araştırma ile yaşlı bireylerin, toplumsal devinimler sonucu kentsel mekânda meydana gelen değişimler karşısında onların da karşılıklı değişime uğradığı ve mekânın yapısını etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Henri Lefebvre, mekân, mekân algısı, yaşlılık