Bellek ve mekanın ilişkisinde ev olgusu üzerine bir araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İÇ MİMARLIK VE ÇEVRE TASARIMI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLŞAH ALGIN

Danışman: SATICI BURHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Deneyimleri, duyumları, izlenimleri, algıları, kavrayışları yeniden canlandırmak üzere saklayarak tutma yetisi bellek olarak tanımlanmaktadır. Bellek kendi içinde fiziki yapı olarak çeşitlenirken, bireysel ve toplumsal anlamda da farklı izler bırakan bir olgudur. Paul Ricoeur belleğin ruhtaki izler olduğunu düşünür. Bellek hem bu devinimli yapısıyla hem de bir çok disiplinle olan apayrı ilişkisiyle üzerinde hala düşünülmeye ve tartışılmaya devam eden bir olgudur. Psikoloji, sosyoloji, felsefe, mimari gibi farklı disiplinlerle olan ilişkisi incelenirken her ilişkisinin insan yaşantısında oluşturduğu çıktı farklıdır. Sosyoloji ile ilişkisinin çıktısını tarih olarak adlandırmaktayız, mimari ile olan ilişkisinin çıktısı ise mekandır. Tarih boyunca belleğin saklama yetisi için kullandığı mekan çeşitli yansımalarla gündeme gelmiştir. Tabletlerle başlayan bu süreç kağıt, kitap, kütüphane gibi insanoğlunun belleği nesneleştirmesine, bilgi ve kültür aktarımına olanak sağlamıştır. Bellek nesneleştirilirken bu dönüşümlü ilişkide mekanlar belleği düzenlemek ve ona ulaşmak için bir araç olarak kullanılmıştır. Bunun yanı sıra insanlık bilgiyi aktarmaya çalışırken ortak paydadaki temel ihtiyaçlarını da doğal olarak aktarmış, bunlardan önemli biri olan barınma ihtiyacının günümüze uzanan hikayesinde bellek ve mekan ilişkisini beraberinde getirmiştir. Anılarımız bizim için sadece bir tezahürden mi ibaret yoksa günümüze etki eden iletişim kurmaya ve beslemeye devam ettiğimiz birer sinir ucu mu? Bu çalışma mekan ve bellek ilişkisini, topluma olan yansımalarını, soyut ve somut olarak hayatımıza getirdiği ürünlerini irdelemek, ardından bu ilişkinin çıktılarının geçmişimizle birlikte şimdiki hayatımızdaki yansımalarına bakmak çerçevesinde şekillenmiştir. Mekan ve bellek olgularını ortak paydada birleştiren ev kavramını her açıdan açıklayarak bu anlamda ev adına yapılmış tanımlar üzerinde durulmuş, farklı kültürden bir çok insanın yaşantısı temelinde bu olgu incelenmiştir. Farklı sanatçıların bu anlamda hazırladıkları eserlerde ev kavramının insan hayatı üzerindeki değişken etkilerine göz gezdirilmiştir.