Kamusal alan ve medyatikleşme perspektifinden YouTube gazeteciliğinin analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MEDYA VE İLETİŞİM ÇALIŞMALARI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ORHAN PEKÇETİN

Danışman: Celalettin Aktaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, YouTube gazeteciliğinin Türkiye'deki yapısal ve işlevsel dönüşümünü, geleneksel medya ile dijital platformlar arasındaki farklılıkları ve süreklilikleri ile demokratik ve özgürlükçü işlevsellik iddiası ortaya koyan YouTube platformunun teknolojik, ideolojik, politik ve ekonomik kısıtlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Gazetecilik pratiğini medya sisteminin dönüşümü bağlamında çözümlemeye olanak tanıyan ve kuramsal olarak Habermas'ın Kamusal Alan Kuramı ve Medyatikleşme kavramı perspektifiyle uyumlu bir analiz çerçevesinde kurgulanmıştır. Bu bağlamda geleneksel medyada çalışmış ve YouTube üzerinden gazetecilik faaliyeti yürüten 12 gazeteciden 8 soruluk yarı yapılandırılmış mülakat tekniği ile elde edilen veriler Taguette yazılımı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular YouTube'un erişilebilirlik ve 'patronsuzluk' sayesinde alternatif bir kamusallık açtığını; ancak görünürlük ekonomisi ve algoritmik-denetim mekanizmaları nedeniyle bu özgürleşmenin platform mantığında kısıtlandığını göstermektedir. Ayrıca çift yönlü ve anlık geri bildirimler, içerik stratejilerini doğrudan şekillendirerek kamusal tartışmayı genişletirken izlenme–beğeni odaklı bir yönlendirme ve popülizm baskısını da üretmektedir. Hız, görünürlük ve rekabet baskısı; doğruluk–teyit süreçleri ve profesyonel mesafe ilkeleriyle gerilim yaratarak etik sorumluluğu kurumsal yapılar yerine birey omuzuna bırakmaktadır. Bu çalışma, dijital kamusal alanda gazeteciliğin geleceğine ilişkin eleştirel bir değerlendirmeyle Türkiye bağlamında literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.